Γράφει ὁ Διονύσης Μακρής, Θεολόγος – Δημοσιογράφος
– Διονύσης Μακρής: Ή συνομιλία ποὺ εἶχα με τον π. Προκόπιο, ἱερέα τῆς Μητροπόλεως Θεσσαλιώτιδος ἔφερε στη μνήμη μου μία έκτενή συζήτηση πού εἶχα μὲ τὸν γέροντα τῶν Ἀγράφων γιὰ τὸ Τριώδιο, την κατανυκτική περίοδο ποὺ φθάνει μέχρι τὸ Πάσχα! Τόν εἶχα έπισκεφθεῖ λίγες ἡμέρες μετά τά Θεοφάνεια μαζὶ μὲ τὸ φίλο μου τὸν Ἀντώνη στο σπίτι του στὴν συνοικία Εὐρυτάνων στὴν Ἀλίατρο Βοιωτίας. Ἐκεῖ ἔμεινε κατά την περίοδο τοῦ χειμώνα ὁ παππούλης.
– π. Παναγιώτης: Ξέρεις τί εἶναι θεολόγε τὸ Τριώδιο, ποὺ ἀνοίγει σὲ λίγες ἡμέρες;
– Διονύσης Μακρής: Τὸν κοίταξα μέσα στα μάτια ἕτοιμος νὰ «ρουφήξω» αὐτὰ ποὺ ἤθελε νὰ μοῦ μεταφέρει. Ἀπέφυγα νὰ ἀπαντήσω. Ἐκεῖνος κατάλαβε γιατί σιώπησα καὶ συνέχισε.
– π. Παναγιώτης: Τριώδιο θεολόγε εἶναι ή ώδὴ πρὸς τὸν Τριαδικό Θεό. Εἶναι ἡ ἀρχὴ μίας θαυμαστῆς πορείας, ποὺ φθάνει μέχρι τὴν Πεντηκοστή. Εἶναι ἡ ἀφετηρία μίας ἀμιγῶς προσωπικῆς προσέγγισης τοῦ κάθε ἀνθρώπου μὲ τὸν τριαδικό Θεό. Εἶναι ἡ ἐπανάληψη τῆς μαθητείας τῶν Ἀποστόλων στὸ Σωτήρα Χριστό, μόνο ποὺ τὴ θέση τῶν μαθητῶν Ἀποστόλων, μπορεῖ νὰ πάρει ὁ καθένας ἀπὸ έμᾶς. Εἶναι μία διαρκής προπόνηση στο στάδιο τῶν ἀρετῶν μὲ προπονητή τὸν ἴδιο τὸν Χριστό. Εἶναι μία έσωτερική κάθαρση καὶ συνεχὴς συντριβή τῆς ἁμαρτίας στο χωραφάκι τῆς ψυχῆς μας. Εἶναι ή συνειδητή συμμετοχή μας στὴν ὁδὸ τοῦ μαρτυρίου ποὺ καταλήγει στὸ Γολγοθά καὶ στὴν Ἀνάσταση. Εἶναι ὁ πόθος μετάβασης πρός τὴν Πεντηκοστὴ καὶ τὴν ἐν Χριστῷ ἀναγέννησή μας ἐν πνεύματι καὶ ἀληθεία.
– Διονύσης Μακρής: Μα μετὰ τὸ Πάσχα παύει τὸ Τριώδιο, τὸ βιβλίο ποὺ χρησιμοποιεῖ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἀνοίγει τὸ Πεντηκοστάριο… Λίγο μὲ μπέρδεψαν αὐτὰ ποὺ εἴπατε γέροντα… Ἔχω προβληματισθεῖ γιατί τέτοια έρμηνεία πρώτη φορὰ τὴν ἀκούω!
– π. Παναγιώτης: Ἐ! τότε ἂς βάλουμε μία άρχή. Ἂς ξεκινήσουμε ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τοῦ Τριωδίου, την Κυριακή τοῦ Τελώνη καὶ τοῦ Φαρισαίου. Τὴν ξέρεις τὴν εὐαγγελική περικοπή ἢ νὰ φέρω νὰ τὴ διαβάσουμε;
– Διονύσης Μακρής: Ὄχι γέροντα δὲν χρειάζεται…
– π. Παναγιώτης: Καλὰ-καλά! Ἂς παρομοιάσουμε τὰ δύο κεντρικά πρόσωπα τῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς μὲ ὁδηγοὺς δύο σύγχρονων αὐτοκινήτων. Τὸ πρῶτο τοῦ Τελώνη εἶναι μία παλιά σακαράκα (παλιό μοντέλο), τὸ ὁποῖο δὲν θέλει νὰ τὸ δεῖ κανένας. Εἶναι ξεπερασμένο καὶ φέρει πάνω του πολλὲς βλάβες. Τὸ δεύτερο τοῦ Φαρισαίου εἶναι ἕνα πολυτελέστατο αυτοκίνητο, σαν κι αὐτὰ λ.χ. ποὺ συνηθίζουν να χρησιμοποιοῦν οἱ πλούσιοι καὶ οἱ πρωθυπουργοί…
– Αντώνης: Δηλαδὴ κάτι σὰν θωρακισμένη μερσεντές…
Πετάχτηκε καὶ εἶπε αὐθόρμητα ὁ Ἀντώνης! Ὁ γέροντας χαμογέλασε καὶ συνέχισε.
– π. Παναγιώτης: Τὰ δύο αὐτὰ αὐτοκίνητα τοποθετοῦνται σὲ μία ἀφετηρία προκειμένου νὰ ἀγωνισθοῦν… Βλέποντάς τα καταλαβαίνει πολὺ εὔκολα ὁ καθένας μας μὲ μία πρώτη ματιά ὅτι ὁ ἀγώνας εἶναι ἄνισος. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ σακαράκα νὰ κερδίσει τὸ μεσεντές, ποὺ εἶπε ὁ Ἀντώνης.
Τόσο ὁ Ἀντώνης ὅσο καὶ ἐγὼ βάλαμε τὰ γέλια! Ὁ παππούλης μᾶς κοίταξε μὲ ἀπορία.
– Αντώνης: Μερσεντές παππούλη τί λένε όχι μεσεντές!
– π. Παναγιώτης: Ἐ καλὰ δὲν θὰ κολλήσουμε στο «ρ» Άντώνη μου. Βέβαια θὰ μοῦ πεῖς ἕνα «ρ» πολλὲς φορὲς κάνει τη διαφορά γιατί ἄλλο ἅγιος καὶ ἄλλο ἄγ(ρ)ιος! Τέλος πάντων τὰ δύο αὐτοκίνητα μπαίνουν στη γραμμή έκκίνησης. Ὁ ἐπικεφαλῆς τοῦ ἀγώνα δίνει τὸ σύνθημα νὰ ξεκινήσουν. Η σακαράκα τοῦ Τελώνη ξεκινάει ἀργὰ ἀλλὰ σταθερά ἐνῶ τὸ ἄλλο αὐτοκίνητο τοῦ Φαρισαίου έχει κολλήσει. Μάταια ό τελευταίος άγωνίζεται νὰ τὸ βάλει μπρός. Ανοίγει το καπό γιὰ νὰ δεῖ τί συμβαίνει! Ὅλα ήταν τέλεια μηχανικά, γεγονὸς ποὺ τὸν ἔκανε νὰ παινεύεται καὶ νὰ μὴν ἀνησυχεῖ. Ἦταν ἄλλωστε βέβαιος πὼς μὲ τέτοια διαφορά τῶν δύο μοντέλων ή νίκη ἦταν δική του. Το ντεπόζιτο στὸ ὄχημα τοῦ Τελώνη ἦταν γεμάτο ἐνῶ στὸ ὄχημα τοῦ Φαρισαίου δὲν ὑπῆρχε οὔτε μία σταγόνα βενζίνης. Ἦταν παντελώς άδειο. Ό ἀγώνας εἶχε ἀφετηρία τη Γη καὶ τερματισμό τὴν Ἄνω Ἱερουσαλήμ, τὴν πόλη τοῦ Θεοῦ. Κατάλαβες θεολόγε;
– Αντώνης: Δὲν κατάλαβα τίποτε καλέ μου παππουλάκο. Μπερδεύτηκα περισσότερο.
– Διονύσης Μακρής: Ἄσε Ἀντώνη τὸν γέροντα να μιλήσει καὶ θὰ καταλάβεις, πρόσθεσα!
– π. Παναγιώτης: Ἡ βενζίνη παιδιά μου που χρειάζεται γιὰ νὰ πορευτεῖς πρὸς τὸ Θεὸ είναι ἡ ταπείνωση, ἡ συντριβὴ τοῦ ἐγωϊσμοῦ, ἡ συνειδητοποίηση τῆς ἁμαρτίας, ή μετάνοια. Χωρίς ταπείνωση δὲν προσεγγίζεις τὸ Θεό. Ὅταν ἐπιθυμεῖς διακαῶς νὰ βιώσεις τὸ μεγαλεῖο τοῦ Θεοῦ, τότε καταλαβαίνεις πώς είσαι ἕνα ἁπλὸ μηδενικό καὶ ἐναγωνίως ζητᾶς νὰ πᾶς δίπλα στο ΕΝΑ, δηλαδή στὸν Χριστό, γιατί μόνο Ἐκεῖνος δίδει τὴν ἀξία στὸ πλάσμα του! Όπου ταπείνωση ἐκεῖ καὶ ὁ Θεός. «Κύριε ἰλάσθητι μοι τῷ ἁμαρτωλῷ» προσευχόταν μὲ συντετριμμένη καρδιά ὁ Τελώνης.
Ἀρχὴ λοιπόν τοῦ Τριωδίου εἶναι ἀρχὴ τῆς μετανοίας, εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς μετάβασης ἀπὸ τὴν ἀγριότητα στὴν ἁγιότητα. Νὰ γιατί τὴν περηφάνια την ταυτίζουν οἱ Ἅγιοι Πατέρες μας μὲ τὴν κενοδοξία, τὴν ματαιότητα, τὴ σύνδεση μὲ τὰ μηδαμινὰ καὶ τὰ ἀσήμαντα. Αυτά δηλαδὴ ποὺ σὲ προσκολλοῦν στὴ γῆ καὶ δὲν σὲ ἀφήνουν νὰ προχωρήσεις πρὸς τὴν πραγματική μας πατρίδα τὸν οὐρανό. Γι’ αὐτὸ παιδιά μου ὁ Ἀντίδικος, ὁ ἔξω ἀπὸ ἐδῶ, λυσσάει αὐτὲς τὶς ἡμέρες τοῦ Τριωδίου! Όρμᾶ σὰν λυσσασμένο σκυλί στὸν ἄνθρωπο τραβώντας τον στὰ ἀσήμαντα, καλλιεργώντας τὰ πάθη, τὴ βλασφημία, προβάλλοντας τὰ μασκαριλίκια καὶ τὴν ξετσιπωσιά, τὰ καρναβάλια. Τοῦ καλλιεργεῖ τὸν ἐγωϊσμὸ γιὰ νὰ τὸν ἐμποδίσει νὰ ἀνακαλύψει, αὐτό πού βίωσε ὁ Τελώνης, ὅταν μὲ δάκρυα ζήτησε τὴ συγχώρεση, ζήτησε νὰ εἰσέλθει στην ὁδὸ τῆς μετανοίας, τὴν ὁδὸ τῆς εὐτυχίας. Καρνάβαλος καὶ μασκαρὰς ήταν ὁ Φαρισαῖος τῆς περικοπῆς. Είχε ὡς στολὴ τὴν ἰδιοτελῆ φιλανθρωπία, τὴν τυπική άνούσια νηστεία, τὴν δῆθεν τήρηση τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ καὶ πίστευε ὁ μασκαράς πὼς μὲ ὅλα αὐτὰ ποὺ τὸν προσκολλούσαν στὰ ἀσήμαντα θὰ γίνει ἀποδεκτός καὶ ἴσος μὲ τὸν Θεό! Τηροῦσε τὶς ἐντολές τοῦ Θεοῦ καὶ θεωροῦσε ἐξ’ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος σίγουρη τὴν ἀνταπόδοση ἀπό μέρους τοῦ Θεοῦ. Ἀνταπόδοση ὡς ἀναγνώριση τῆς κοινωνίας, ὡς παροχή κοσμικῆς ἐξουσίας, ώς πλοῦτο. Μέσα του έκαιγε ή φλόγα τῆς κενοδοξίας, ἡ ὁποία τὸν εἶχε αἰχμαλωτίσει στην πλάνη. Ὁ δυστυχὴς ἀγνοοῦσε ὅτι «πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται»!
– Διονύσης Μακρής: Αὐτὸν τὸν καθωσπρεπισμό γέροντα τοῦ Φαρισαίου τὸν ἔχουμε σήμερα καὶ πολλοὶ χριστιανοί. Θέλουμε νὰ εἴμαστε καὶ νὰ νιώθουμε πώς ξεχωρίζουμε ἐπειδὴ τηροῦμε ἁπλῶς τὰ τυπικά. Μένουμε στὸ γράμμα τοῦ νόμου καὶ ἀφήνουμε τὴν οὐσία. Σᾶς εὐχαριστοῦμε γιὰ τὴν πρωτότυπη αὐτὴ ἑρμηνεία τῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς.
– π. Παναγιώτης: Ἄντε πηγαίνετε τώρα πίσω γιατί νύχτωσε καὶ ἔχετε δρόμο. Την επόμενη φορὰ νὰ δώσει ὁ Θεὸς νὰ ποῦμε καὶ τὰ ὑπόλοιπα.
Ἡ ἑρμηνεία τοῦ γέροντα τῶν Ἀγράφων γιὰ τὴν Κυριακή τοῦ Τελώνη καὶ Φαρισαίου ἦταν ἡ ἀρχὴ σὲ μία θεολογικὴ ἑρμηνεία, ποὺ μὲ τὶς πρεσβεῖες του καὶ τὴν εὐχὴ του ἐλπίζουμε νὰ συνεχίσουμε καὶ σὺν Θεῶ νὰ ὀλοκληρώσουμε.
Πηγή: “Στῦλος Ὀρθοδοξίας”, ἀρ. φύλλου 251, σελ. 14-15
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου