Για τους Ορθόδοξους Χριστιανούς, η νηστεία δεν είναι απλώς μια δίαιτα, ένα έθιμο ή κάτι που γίνεται επειδή είναι «το σωστό». Η νηστεία είναι ένα κατόρθωμα εγκράτειας που είναι απαραίτητο στο δρόμο προς την εσωτερική μεταμόρφωση και την κοινωνία κάποιου με τον Θεό .
Η πρώτη εντολή που έδωσε ο Θεός στους προπάτορές μας στον Παράδεισο ήταν ακριβώς η εντολή για τη νηστεία : δεν θα φάτε από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού (Γένεση 2:17). Ο Αδάμ και η Εύα κλήθηκαν να δείξουν την αγάπη και την υπακοή τους στον Θεό τηρώντας αυτήν την εντολή, αλλά την παραβίασαν. Επομένως, για εμάς, η νηστεία αντιπροσωπεύει μια επιστροφή στον Θεό μέσω της υπακοής στο θέλημά Του. Τηρώντας την εντολή για τη νηστεία, ο άνθρωπος λαμβάνει την ευλογία του Θεού και σταδιακά θεραπεύει την πληγή της ανυπακοής των προπάτορών του.
Ο Κύριος Ιησούς Χριστός νήστεψε σαράντα ημέρες στην έρημο. Όταν ο Σατανάς τον έβαλε σε πειρασμό με την πρόταση να μετατρέψει τις πέτρες σε ψωμιά, ο Χριστός απέρριψε τον πειραστή με τα λόγια: « Ο άνθρωπος δεν ζει μόνο με ψωμί, αλλά με κάθε λόγο που βγαίνει από το στόμα του Θεού» (Ματθ. 4:4). Με αυτόν τον τρόπο, ο Κύριος μας έδειξε τη σημασία της πνευματικής διάστασης της ανθρώπινης ύπαρξης. Το ψωμί από μόνο του δεν είναι αρκετό για να ζήσει ο άνθρωπος, αλλά χρειάζεται επίσης να τρέφεται με τον Λόγο του Θεού, στον οποίο βρίσκεται η αληθινή ζωή.
Ο άνθρωπος είναι μια ενότητα ψυχής και σώματος. Ό,τι συμβαίνει στο σώμα αντανακλάται στην ψυχή, και αντίστροφα. Η τροφή είναι μια από τις βασικές ανάγκες του ανθρώπου. Ωστόσο, μπορεί να γίνει πειρασμός για τον άνθρωπο όταν μια φυσική ανάγκη γίνεται πάθος και όταν ο άνθρωπος χάνει το μέτρο και τον έλεγχο των επιθυμιών του. Με αυτή την έννοια, η νηστεία είναι μια πνευματική θεραπεία . Αποκαθιστά τη φυσική τάξη στην οποία το ανθρώπινο πνεύμα κυριαρχεί στις επιθυμίες του σώματος. Επομένως, δεν είναι η τροφή αυτή καθαυτή που είναι κακή, αλλά η ακράτεια στην τροφή και η υποταγή σε κακές συνήθειες.
Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος διδάσκει ότι η υπερφαγία σκοτίζει το νου , ενώ η μετριοπάθεια φέρνει διαύγεια. Όταν το σώμα δεν είναι επιβαρυμένο με τροφή, ο νους αποσπάται λιγότερο και είναι ευκολότερο για τον άνθρωπο να προσευχηθεί στον Θεό. Από την άλλη πλευρά, η νηστεία χωρίς προσευχή είναι κενή και άκαρπη. Γι' αυτό οι Άγιοι Πατέρες λένε ότι η νηστεία και η προσευχή είναι σαν δύο φτερά με τα οποία η ψυχή πετάει προς τον Θεό. Η ακράτεια σκοτίζει όχι μόνο το νου, αλλά και την καρδιά - όχι ως σωματικό όργανο, αλλά ως το πνευματικό κέντρο της ύπαρξης ενός ανθρώπου. Ο Κύριος προειδοποιεί: «Προσέχετε μήπως οι καρδιές σας βαρυνθούν από χορτασμούς και μέθη και από τις μέριμνες αυτής της ζωής» (Λουκάς 21:34). Όταν η καρδιά βαραίνει, ο άνθρωπος γίνεται πνευματικά αναίσθητος.
Οι συνέπειες της υπερφαγίας είναι η ενίσχυση όλων των παθών, ιδιαίτερα: της υπερηφάνειας, της λαγνείας, του θυμού και της μελαγχολίας. Γι' αυτό ο Άγιος Ιωάννης ο Κασσιανός λέει ότι «καμία νίκη επί των άλλων παθών δεν είναι δυνατή, αν πρώτα δεν δαμαστεί το στομάχι».
Η αποχή από το φαγητό γίνεται το θεμέλιο για έναν πιο σοβαρό πνευματικό αγώνα . Όταν μαθαίνουμε να λέμε «όχι» στο στομάχι μας, γινόμαστε πιο ικανοί να λέμε «όχι» σε πιο σοβαρούς πειρασμούς και κακίες.
Η εγκράτεια δεν είναι μια αρετή που περιορίζεται σε ορισμένες ημέρες νηστείας - θα πρέπει να είναι μια μόνιμη κατάσταση του νου . Υπάρχουν όμως και ειδικές περίοδοι νηστείας κατά τη διάρκεια του έτους, όταν η Εκκλησία μας καλεί σε πιο έντονη πνευματική προσπάθεια. Χωρίς περιόδους αυστηρής αποχής, η μετριοπάθειά μας μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε παρηγοριά. Η περιοδική νηστεία υπάρχει για να μας «ταρακουνήσει» και να μας βγάλει από τη ζώνη άνεσής μας. Από την άλλη πλευρά, χωρίς συνεχή μετριοπάθεια, η περιοδική νηστεία θα ήταν απλώς ένα υποκριτικό επεισόδιο - ένα άτομο απέχει αυστηρά για μερικές εβδομάδες και στη συνέχεια περνάει το υπόλοιπο του έτους σε υπερβολές και ηδονισμό, και δεν αλλάζει ουσιαστικά.
Ο λόγος που χωρίζονται οι τροφές σε άπαχες και λιπαρές δεν είναι επειδή η μία είναι «καθαρή» και η άλλη «ακάθαρτη», αλλά επειδή οι τροφές ζωικής προέλευσης και τα γαλακτοκομικά προϊόντα είναι «βαρύτερες» τροφές για τον ανθρώπινο οργανισμό, η κατανάλωση των οποίων διεγείρει τα πάθη πιο έντονα από ό,τι όταν πρόκειται για τροφές φυτικής προέλευσης.
Ένα πολύ σημαντικό συστατικό της χριστιανικής νηστείας είναι ότι μας εμπλέκει στην εορταστική και λειτουργική ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας . Τις Τετάρτες νηστεύουμε σε ανάμνηση της προδοσίας του Ιούδα και τις Παρασκευές σε ανάμνηση του θανάτου του Χριστού στο σταυρό. Οι νηστείες των Χριστουγέννων και του Πάσχα μας προετοιμάζουν να υποδεχτούμε τις δύο πιο σημαντικές χριστιανικές εορτές - τα Χριστούγεννα και το Πάσχα - με τον πιο άξιο τρόπο. Η Αποστολική και η νηστεία της Παναγίας καθιερώθηκαν ως ένδειξη σεβασμού προς τους Αγίους Αποστόλους και την Υπεραγία Θεοτόκο. Με αυτόν τον τρόπο, η νηστεία γίνεται ένας συνοδικός αγώνας στον οποίο συμμετέχει ολόκληρη η Εκκλησία και του οποίου η κορύφωση είναι η ένωση με τον Κύριο Ιησού Χριστό στο Άγιο Μυστήριο της Κοινωνίας .
Η νηστεία, επομένως, δεν πρέπει να νοείται ως βάρος, αλλά ως μια πορεία προς την πνευματική χαρά και ελευθερία . Η νηστεία μας βοηθά να ξεπερνάμε ευκολότερα τα πάθη και να είμαστε πιο δεκτικοί στη χάρη του Θεού, η επίτευξη της οποίας είναι ο στόχος της χριστιανικής μας ζωής.
Θρησκευτικός Miloš Popović
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου