”Προσεύχομαι στον Θεό να μου δείξει τον σωστό δρόμο, και έχω καταλήξει ότι μόνον σε αυτήν την θρησκεία μπορώ να βρω όλη την αληθινή και δυνατή πίστη…” Το προσκύνημα της Αγίας Ελισάβετ Θεοδώροβνα στα Ιεροσόλυμα και η πορεία της προς την Ορθοδοξία.

Κυριακὴ Ε´ Ματθαίου (Ματθ. η΄ 28- 34, θ΄ 1)
Θεραπεία δύο δαιμονιζομένων τῶν Γεργεσηνῶν

Ὁ λαὸς ἵσταται διὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ Συναξαρίου.
Συναξάριον.
Τῇ Ε´(5ῃ) τοῦ μηνὸς Ἰουλίου, μνήμη τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου πατρὸς ἡμῶν Ἀθανασίου τοῦ ἐν τῷ Ἄθῳ. (1000)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Λαμπαδοῦ, τοῦ ἐξ Εἰρηνοπόλεως τῆς Ἰσαυρίας. (ι´ αἰ.)

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Στεφάνου, ἐπισκόπου Ῥηγίου τῆς Καλαβρίας, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ Σουέρου ἐπισκόπου καὶ τῶν γυναικῶν Ἁγνῆς, Φηλικιτάτης καὶ Περπετούας. (α´ αἰ.)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῆς ἁγίας μάρτυρος Ἄννης ἐν Ῥώμῃ. (304)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ἀθανασίου τοῦ διακόνου ἐν Ἱερουσαλήμ. (451)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ ἀνάμνησις τῶν ἐγκαινίων τοῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Ἰουλιανοῦ, πλησίον τοῦ Φόρου.
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῆς ἁγίας μάρτυρος Ζωῆς, καπνῷ πνιγείσης ἐν Ῥώμῃ. (~286)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Ἀγάθωνος καὶ Τρυφαίνης, τῶν ἐν Σικελίᾳ. (~†306)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῆς ἁγίας μάρτυρος Κυρίλλης (Cyrilla) τῆς χήρας ἐν Λιβύῃ. (δ´ αἰ.)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Φραγάνου (Fragan) καὶ τῆς συζύγου αὐτοῦ Γεβέννης (Gwenn), ἐκ Σκωτίας καὶ εὐαγγελιστοῦ ἐν Βρεττάνῃ. (ε´ αἰ.)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῆς ἁγίας Φιλομένης (Philomena), τιμωμένης ἐν Ἁγίῳ Σεβερίνῳ πλησίον Ἁγκῶνος ἐν Ἰταλίᾳ. (~500)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων συζύγων Πρόβου (Probus) καὶ Χάριτος (Gratia), τῶν ἐν Κορνουάλλῃ (Cornwall) τῆς Ἀγγλίας.
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῆς ὁσίας Τρυφαίνης, μητρὸς τοῦ νηπιομάρτυρος Τρεμόρου (Tremorus), τὸν βίον καταλιπούσης ἐν κοινοβίῳ τῆς Βρεττάνης. (Ϛ´ αἰ.)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ὁσίων πατέρων ἡμῶν Ἀθανασίου καὶ Θεοδοσίου τῶν ἐν Σερεπόβετς (Cherepovets), μαθητῶν τοῦ ὁσίου Σεργίου τοῦ Ῥαντονέζ. (~1388)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἀνάμνησις τῆς εὑρέσεως τοῦ λειψάνου τοῦ ὁσίου Σεργίου τοῦ Ῥαντονέζ. (1422)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου ὁσιομάρτυρος Κυπριανοῦ τοῦ νέου, ἐν Κωνσταντινουπόλει μαρτυρήσαντος καὶ ξίφει τελειωθέντος. (1679)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν Ἁγίων ἐνδόξων νεομαρτύρων Ἐλισάβετ Μεγάλης Δουκίσσης τῆς Ῥωσσίας, Ὁσιομάρτυρος Βαρβάρας μοναχῆς καὶ ἑτέρων σὺν αὐτῶν Μαρτύρων, τῶν ἐν Ἀλαπαγέφσκῃ ὑπὸ τῶν ἀθέων Μπολσεβίκων μαρτυρησάντων ἐν ἔτει χιλιοστῷ ἐννεακοσιοστῷ καὶ δεκάτῳ ὀγδόῳ (1918ῳ).
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ Σύναξις τῆς Εἰκόνος τῆς Παναγίας τῆς Οἰκονομίσσης ἐκ τῆς Μελασοῦ τῆς Μικρασίας.

Στίχοι
Βασάνοις ποικίλοις ἀθλοῦσιν ἐν Ῥωσσίᾳ,
Ἐλισάβετ, Βαρβάρα, Σέργιος σὺν τοῖς ἄλλοις.

Ὁ Μεγάλος Δούκας Κωνσταντῖνος Κωνσταντίνοβιτς, διάσημος ποιητής, ἀφιέρωσε τούς ἀκόλουθους στίχους στήν Μεγάλη Δούκισσα Ἐλισάβετ Θεοδώροβνα:

Σέ κοιτάζω μέ συνεχῆ θαυμασμό,
Οἱ λέξεις ἀδύνατον νά ποῦν πόσο ὄμορφη εἶσαι,
Καί σίγουρα αὐτή ἡ ἀξιοπρόσεχτη τελειότητα
εἶναι ἴση μέ τήν καλωσύνη τῆς καρδιᾶς σου.

Μία εὐγενής πραότητα,
στεναγμό μυστικῆς λύπης,
Κρύβει βαθιά μέσα στά μάτια σου
Σάν ἄγγελος εἶσαι ἁγνή,
γαλήνια, ἡ ἀληθινή τελειότητα,
Ὡς γυναῖκα εἶσαι τρυφερή, ντροπαλή καί εὐγενική.

Ἐλπίζω ὅτι τίποτε ἐπάνω στήν γῆ,
κακό, θλίψη ἤ στενοχώρια,
Δέν θά καταστρέψει τήν ἁγνότητα πού ἔχεις,
Ὥστέ ὅλοι ὅσους συναντᾶς
νά ἐπαινοῦν τόν Κύριό μας στόν Οὐρανό,
Τόν Δημιουργό μιᾶς τόσο θαυμαστῆς ψυχῆς.
Κ.Ρ (Κωνσταντῖνος Ρομανώφ)
Ἰλίνσκοϊε, 1884

***Αγία νεομάρτυς Ελισάβετ Θεοδώροβνα, Μεγάλη Δούκισσα της Ρωσίας.
5: Νεοφώτιστη στήν Ὀρθοδοξία

Ὁ Αὐτοκράτορας Ἀλέξανδρος Γ’ ἦταν βαθιά θρησκευόμενος. Δώριζε μεγάλα χρηματικά ποσά ἀπό τό προσωπικό του ταμεῖο γιά τήν ἵδρυση διαφόρων προσκυνημάτων στούς Ἁγίους Τόπους. Μαζί μέ τούς ἀδελφούς του, Βλαδίμηρο, Ἀλέξιο, Σέργιο καί Παῦλο ἔδωσε ἐντολή νά χτίσουν τόν μεγαλοπρεπῆ Ναό τῆς Ἁγίας Μαρίας της Μαγδαληνῆς, εἰς μνήμην τῆς μητέρας του, τῆς Αὐτοκράτειρας Μαρίας Ἀλεξάνδροβνα. Αὐτός ὁ Ναός μέ τούς πέντε τρούλλους, πού βρίσκεται στήν Γεθσημανή, εἶναι ἕνα χαρακτηριστικό δεῖγμα ρωσικῆς ἀρχιτεκτονικῆς καί μέχρι σήμερα θεωρεῖται ἕνα ἀπό τά ὀμορφότερα προσκυνήματα στούς Ἁγίους Τόπους….
Ὁ Αὐτοκράτορας Ἀλέξανδρος Γ ́ δέν μποροῦσε νὰ ἀφήσει τήν Ρωσία γιά νά παρευρεθεῖ στά ἐγκαίνια αὐτοῦ τοῦ Ναοῦ. Οἱ κυβερνητικές ὑποθέσεις δέν τοῦ τό ἐπέτρεψαν. Γι’ αὐτό ἀνέθεσε στόν ἀδελφό του, τόν Μεγάλο Δούκα Σέργιο, τοῦ ὁποίου τήν εὐσέβεια γνώριζε πολύ καλά, νά εἶναι ὁ προσωπικός του ἐκπρόσωπος στήν τελετή.

Ὅταν ἡ Μεγάλη Δούκισσα Ελισάβετ ἔμαθε γιά τό ταξίδι πού ἦταν προγραμματισμένο γιά τούς Ἁγίους Τόπους, θέλησε καί αὐτή νά δεῖ τά μέρη ὅπου εἶχε ζήσει ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὅπου εἶχε σταυρωθεῖ καί ἀναστηθεῖ. Ποθοῦσε νά τά δεῖ ὅλα μέ τά μάτια της, νά ἐπισκεφθεῖ ὅλα τά μέρη, νά γονατίσει μπροστά στήν μαρμάρινη πλάκα τοῦ Τάφου τοῦ Σωτῆρος μας, νά προσευχηθεῖ γιά τόν ἑαυτό της, γιά τόν Σέργιο, γιά τούς ἀγαπημένους της, γιὰ τὴν Ρωσία… Ἦταν τό ἔτος 1888, ὁ τέταρτος χρόνος ἀπό τόν γάμο της. …
Ἀπό τήν ἀρχὴ τοῦ ἐγγάμου βίου της ἤ Ἐλισάβετ Θεοδώροβνα ἔνοιωσε νά τήν ἑλκύει ἡ Ὀρθόδοξη Πίστη τοῦ συζύγου της. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι κατά καιρούς συνέχιζε νά παρακολουθεῖ τίς προτεσταντικές ἀκολουθίες καί εἶχε πολύωρες συζητήσεις μέ τόν πάστορα, ἀλλά στήν Ρωσία δέν ἔνοιωθε ὅπως ὅταν ἦταν στό Ντάρμστατ. Ὁ Προτεσταντισμός δέν μποροῦσε νά ἱκανοποιήσει πιά τήν πνευματική της ἀναζήτηση. Στούς Ὀρθόδοξους Ναούς ὅπου παρευρισκόταν μέ τόν σύζυγό της ἔνοιωθε ἕνα τρυφερό συναίσθημα πού τῆς ἔδινε ἔμπνευση γιά προσευχή. Δέν ἄντεχε νά βλέπει τήν εὐτυχία ποῦ αἰσθανόταν ὁ Σέργιος ἔπειτα ἀπό τήν Θεία Μετάληψη, καί ἤθελε τόσο πολύ νά πλησιάσει καί αὐτή στό Ἅγιο Ποτήριο, νά λάβει τήν Θεία Εὐχαριστία καί νά μοιρασθεῖ αὐτήν τήν χαρά μέ τόν ἀγαπημένο της. Ἀλλά αὐτό δέν μποροῦσε νά τό κάνει. Κατά τήν διάρκεια τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς τό αἴσθημα τοῦ πνευματικοῦ χωρισμοῦ πρέπει νά ἦταν ἰδιαίτερα ὀξύ, καθώς ἡ αὐτοκρατορική οἰκογένεια νήστευε καί προετοιμαζόταν νά δεχθεῖ τά Ἅγιά Μυστήρια, μία περίοδο κατά τήν ὁποία ὅλες οἱ ἑορταστικές ἐκδηλώσεις σταματοῦσαν, καί στά γεύματα σερβίρονταν μόνον νηστήσιμα φαγητά. Καί ὅταν ὅλοι ἐπέστρεφαν ἀπό τήν Πασχαλινή ἀκολουθία μέ τίς χαρούμενες κραυγές «Χριστός Ἀνέστη!» ποῦ ἀντηχοῦσαν γύρω της, δέν μποροῦσε νά συμμετέχει πλήρως σέ αὐτήν τήν χαρά, μία χαρά ποῦ πηγάζει ἀπό καρδιά πού ξεχειλίζει ἀπό εὐτυχία. Ἦταν ἀκόμη δεμένη μέ μία ἄλλη πίστη.
Ὁ Σέργιος Ἀλεξάνδροβιτς τηροῦσε αὐστηρά ὅλους τούς κανόνες καί μετεῖχε τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων. Προσευχόταν ἀρκετά, τηροῦσε τίς ἡμέρες τῆς νηστείας καί παρακολουθοῦσε συχνά τίς ἐκκλησιαστικές ἀκολουθίες.
Ἀλλά παρά τήν βαθειά του ἀγάπη γιά τήν Ὀρθοδοξία, δέν ἄφησε ποτέ τήν σύζυγό του νά ἀντιληφθεῖ, εἴτε μέ λόγια εἴτε μέ ὁποιαδήποτε νύξη, πόσο θά ἤθελε νά ἐνστερνισθεῖ καί αὐτή τήν πίστη του. Ὅσο γιά τήν Μεγάλη Δούκισσα, αὐτή δοκίμαζε ἀμφιβολίες καί βασανιζόταν ἀπό τήν ἀναποφασιστικότητα. Ἤθελε μόνη της, τελείως ἀνεξάρτητα, νά βρεῖ μία ἀπάντηση στό ἐρώτημα, «Ποιά εἶναι ἡ ἀληθινή πίστη;» Ζήτησε ἀπό τόν σύζυγό της νά τῆς προμηθεύσει βιβλία γιά τήν πίστη, ὑπομνήματα καί μιά Ὀρθόδοξη κατήχηση. Μόνη της διάβαζε, μελετοῦσε καί σύγκρινε. Μερικές φορές ζητοῦσε ἀπό τόν Σέργιο νά τῆς διαβάζει δυνατά.
Νά γιατί ὑποδέχθηκε μέ ἰδιαίτερη χαρά τήν εἴδηση γιά τό μελλοντικό τους ταξίδι στούς Ἁγίους Τόπους. Τό θεώρησε σάν μία ἐνέργεια τῆς Θείας Πρόνοιας καί πίστευε ὅτι στήν Ἱερουσαλήμ, στόν Τάφο τοῦ Σωτῆρος μας θά ἔπαιρνε θεϊκή καθοδήγηση. Ἤθελε ἀκόμη νά προσευχηθεῖ γιά τόν πατέρα της ποῦ βρισκόταν σέ χηρεία καί ἦταν μόνος. Μέχρι στιγμῆς εἶχαν παντρευτεῖ τρεῖς ἀπό τίς θυγατέρες του: ἡ Ἐλισάβετ μέ τόν Μεγάλο Δούκα Σέργιο, ἡ Βικτωρία μέ τόν Πρίγκιπα Λουδοβίκο τοῦ Βάττεμβεργ καί ἡ Εἰρήνη μέ τόν Πρίγκιπα Ἑρρῖκο της Πρωσίας. Μόνον ἡ μικρότερη κόρη του ̓́Ἄλιξ ἔμενε ἀκόμη στό σπίτι. Ἦταν ἀπελπισμένα ἐρωτευμένη μέ τόν ἀνηψιό τοῦ Μεγάλου Δούκα Σεργίου, Νικόλαο Ἀλεξάνδροβιτς, καί αὐτός μαζί της. Ὑπῆρχαν ὅμως κάποια ἐμπόδια πού ἔστεκαν στόν δρόμο τους γιά νά παντρευτοῦν καί ἡ Ἐλισάβετ, ἡ ὁποία ἔβλεπε πολύ εὐνοϊκά τήν σχέση αὐτή, ἔκανε ὅ,τι περνοῦσε ἀπό τό χέρι της γιά νά βοηθήσει τό νεαρό ζευγάρι. Ἤθελε, λοιπόν, καί γιά αὐτούς νά προσευχηθεῖ καί νά ζητήσει τήν βοήθεια τοῦ Κυρίου…

***

Ἔφθασαν στήν Παλαιστίνη τόν Ὀκτώβριο τοῦ 1888, ταξιδεύοντας μέ τό τραῖνο μέχρι τό λιμάνι τῆς Ὀδησσοῦ, ὅπου ἐπιβιβάσθηκαν σέ πλοῖο πού κατευθυνόταν στούς Ἁγίους Τόπους. .. 
Τό προσκύνημά τους ἄρχισε μέ μία ἐπίσκεψη στήν Ναζαρέτ, τόν τόπο τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου. Ἀπό ἐκεῖ προχώρησαν στό Ὅρος Θαβώρ, ὅπου ὁ Κύριος μεταμορφώθηκε ἐνώπιον τῶν Ἀποστόλων Του….
Μία σκέψη ὅμως κυριαρχοῦσε μέσα της: ἐδῶ εἶναι ὁ τόπος ὅπου ὁ Σωτῆρας δίδαξε καί ἄφησε τά ἴχνη τῶν βημάτων Του.
Ὁ Ναός τῆς Ἁγίας Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς μέ τούς χρυσούς θόλους του νά ὑψώνονται πρός τόν οὐρανό, περιστοιχίζεται ἀπό ἐλαιῶνες καί κυπαρίσσια στόν κῆπο τῆς Γεθσημανῆ, στούς πρόποδες τοῦ Ὅροῦς τῶν Ἐλαιῶν. Ἡ μαγευτική ὀμορφιά αὐτοῦ τοῦ ἐντυπωσιακού συνόλου εἶχε καταγοητεύσει τήν Μεγάλη Δούκισσα. Κοιτάζοντας πρός τά ἐπάνω, ψηλά στήν κορυφή τοῦ Ὄρους τῶν Ἐλαιῶν, εἶδε δίπλα σέ ἕναν ἀκόμη Ὀρθόδοξο Ναό ἕνα γιγαντιαῖο καμπαναριό πού οἱ ντόπιοι τό ὀνόμαζαν «ρωσική λαμπάδα». Οἱ καμπάνες του ἦταν ἀπό τήν Ρωσία, καί τίς εἶχαν ρυμουλκήσει ἀπό τό λιμάνι τῆς Γιάφας Ρῶσοι προσκυνητές ποῦ εἶχαν δεθεῖ ὅπως τά ἄλογα, μία κοπιαστική πράξη εὐσέβειας (πόντβιγκ).
Βαθιά ἐπηρεασμένη ἀπό ὅλα αὐτά, ἡ Ἐλισάβετ ἀναφώνησε: «Πόσο θά ἤθελα νά θαφτῶ ἐδῶ»! Ποῦ νά ἤξερε ἡ νεαρή γυναῖκα, ἡ ζωή τῆς ὁποίας ἦταν γεμάτη εὐτυχία καί ὑποσχέσεις, ὅτι ἡ ἐπιθυμία της θά γινόταν κάποια ἡμέρα πραγματικότητα, διότι τώρα τό λείψανό της ἀναπαύεται ἐδῶ, στόν Ναό τῆς Ἁγίας Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς, περιμένοντας τήν ἡμέρα ποῦ θά μεταφερθεῖ σέ μία ἀναγεννημένη, ἐλεύθερη Ρωσία, τήν χώρα ποῦ τόσο ἀγάπησε.
Ὡς δῶρα γιά τόν Ναό, ἡ Μεγάλη Δούκισσα ἔφερε μαζί τῆς ἀπό τήν Ρωσία πολύτιμα Λειτουργικά σκεύη, ἕνα Δισκοπότηρο, Εὐαγγέλιο καί καλύμματα γιά Δισκοπότηρο.
Ἡ Ἐλισάβετ ἔσπευσε νά γράψει ἕνα μεγάλο γράμμα στήν Βασίλισσα Βικτωρία:
[…] Μοιάζει σάν ὄνειρο νά βλέπεις ὅλα αὐτά τά μέρη, ὅπου ὁ Κύριός μας ὑπέφερε γιά μᾶς καί εἶναι μεγάλη ἀνακούφιση ὅτι μπορέσαμε νά ἔρθουμε στήν Ἱερουσαλήμ… μπορεῖς νά προσεύχεσαι ἥσυχα καί νά θυμᾶσαι ὅλα ἐκεῖνα ποῦ εἶχες ἀκούσει ἀπό μικρό παιδί μέ θρησκευτικό δέος.
Κρατῶ ἡμερολόγιο, καί ὅταν ἐπιστρέψω στήν Πετρούπολη θά τά γράψω καθαρά καί ἴσως θά θέλατε νά τά διαβάσετε τότε, καθώς θά προσθέσω ὅσο πιό πολλές λεπτομέρειες γίνεται… 

***

[..]Ἐπιστρέφοντας στήν Ρωσία ἡ Ἐλισάβετ συνέχισε νά ἀναλογίζεται τά πλεονεκτήματα τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως καί γιά μία ἀκόμη φορά ἄρχισε νά δοκιμάζει ἕνα αἴσθημα θρησκευτικῆς ἀνάτασης, τό ἴδιο αἴσθημα πού ἔνοιωθε στούς Ἁγίους Τόπους. Εἶχε πάρει ἤδη τήν ὀριστική ἀπόφαση νά γίνει Ὀρθόδοξη, ἀλλά τήν συγκρατοῦσε ἡ σκέψη ὅτι ἡ μεταστροφή της θά ἦταν σίγουρα ἕνα πλῆγμα γιά τούς ἀγαπημένους της συγγενεῖς, ἰδιαίτερα γιά τόν πατέρα της.
Ὁ Σέργιος καί ἡ Ἐλισάβετ ἀγαποῦσαν καί οἱ δύο τήν ἥσυχη ζωή στήν ἐξοχή. Ἐκεῖ ἡ Μεγάλη Δούκισσα μποροῦσε ἐλεύθερα νά δίνεται στήν προσευχή, νά ἀποζητᾶ τήν μοναξιά καί μέσα στήν φυσική ὀμορφιά τῆς ἐξοχῆς νά ἐπικοινωνεῖ μέ τόν Θεό. Στήν πόλη οἱ χαρές καί ἡ διάσπαση τῆς κοινωνικῆς ζωῆς τήν ἐμπόδιζαν νά βρεῖ χρόνο γιά πνευματικά ζητήματα. Καί τόν χρειαζόταν αὐτόν τόν χρόνο, γιά νά σκεφθεῖ πῶς νά λύσει τό πρόβλημά της μέ τόν καλύτερο τρόπο καί νά μήν κρύβει ἄλλο τήν πρόθεσή της νά γίνει Ὀρθόδοξη.
Ἐνῶ ἡ Ἐλισάβετ ἦταν ἀπασχολημένη μέ τά ζητήματα αὐτά, ἀναγγέλθηκε ὁ γάμος τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ Μεγάλου Δούκα Σεργίου, Παύλου, μέ τήν δεκαοκτάχρονη Ἑλληνίδα Πριγκίπισσα Ἀλεξάνδρα. (Ἡ μητέρα της, ἡ Βασίλισσα Ὄλγα τῆς Ἑλλάδας, ἦταν ἐκ καταγωγῆς Μεγάλη Δούκισσα τῆς Ρωσίας). Τό γεγονός αὐτό διέκοψε τήν ἀναζήτηση τῆς ψυχῆς τῆς Μεγάλης Δούκισσας Ἐλισάβετ… Μετά τόν γάμο τους ὁ Παῦλος καί ἡ σύζυγός του ἦταν συχνοί ἐπισκέπτες στό Ἰλίνσκοϊε, ὅπου ἔμεναν γιά μεγάλα χρονικά διαστήματα…
Τό 1890 ἦταν χρόνος ἤρεμος γιά τήν Ἐλισάβετ Θεοδώροβνα. Ἀργότερα ἀποδείχθηκε ὅτι ἦταν ὁ τελευταῖος χρόνος οἰκογενειακῆς εὐτυχίας ποῦ εἶχε μείνει ἀνέγγιχτος ἀπό τραγωδία. Ἡ Ἀλεξάνδρα καί ὁ Παῦλος ἐκεῖνον τόν χρόνο ἀπέκτησαν μία κόρη, τήν Μαρία· ὁ Μεγάλος Δούκας Σέργιος καί ἡ Αὐτοκράτειρα Μαρία Θεοδώροβνα ἔγιναν οἱ νονοί στήν βάφτιση.

[..] Πρός τό τέλος τοῦ χρόνου ἔφθασε στό Ἰλίνσκοϊε ὁ πατέρας τῆς Μεγάλης Δούκισσας, ὁ Μεγάλος Δούκας Λουδοβῖκος. Ἡ Ἐλισάβετ εἶχε τήν ἐλπίδα πώς, στήν διάρκεια τῆς παραμονῆς του, ὁ πατέρας της θά παρατηροῦσε τά εὐσεβῆ της αἰσθήματα πρός τήν Ὀρθοδοξία καί θά τά συζητοῦσε μαζί της…. ὁ πατέρας της ἔφυγε γιά τό Ντάρμστατ, ἐνῶ ἐκείνη συνέχισε νά κρύβει τήν ἀναστάτωσή της. Ἔστειλε τότε ἕνα πολύ πεζό γράμμα στήν γιαγιά της:
[…] Τώρα αἰσθανόμαστε ἤρεμοι στήν ἥσυχη φθινοπωρινή ζωή μας, καί λυπούμαστε πολύ πού πρέπει ἤδη νά ἀναχωρήσουμε τήν ἐρχόμενη ἑβδομάδα γιά τήν Πετρούπολη, μιά καί ὁ Σέργιος πρέπει νά ἐπιστρέψει στήν στρατιωτική του ὑπηρεσία. Τά βράδυα καθόμαστε παρέα ὅλοι μαζί καί καθώς ὁ Κόμης Στένμποκ διαβάζει γιά νά ἀκοῦμε, ἐμεῖς ἐργαζόμαστε ἢ κάνουμε σχέδιο. Ὁ Σέργιος καί ἐγώ τρελλαινόμαστε νά περνᾶμε τόν καιρό μας ἔτσι – μοῦ διαβάζει πολύ στά Ρωσικά.

Μετά τήν ἀναχώρηση τοῦ πατέρα της ἡ Ἐλισάβετ ἀποφάσισε νά τοῦ γράψει σχετικά μέ τήν πρόθεσή της νά μεταστραφεῖ στήν Ὀρθοδοξία. Τό γράμμα εἶναι ἡ κραυγή μιᾶς ψυχῆς πού βρίσκεται σέ ἀγωνία: φοβᾶται τήν δυσαρέσκειά του, ἀλλά δέν μπορεῖ πιά νά κρύβει τήν ἐπιθυμία της νά γίνει Ὀρθόδοξη. Ὑπέμεινε τόν πόνο της πάρα πολύν καιρό, φορῶντας τήν μάσκα τῆς καλῆς Προτεστάντισσας. Ἀγαπάει τόν πατέρα της, τίς ἀδελφές της καί τούς ἀδελφούς της τόσο πολύ, πού ἡ τρυφερή της καρδιά μόλις καί ἀντέχει στήν σκέψη πῶς θά τούς δώσει ἕνα τόσο δυνατό χτύπημα, ἀλλ’ ὅμως… Ἱκετεύει τόν πατέρα της νά τῆς δώσει τήν εὐλογία του στό βῆμα που πρόκειται νά κάνει, ἀκόμη καί ἄν πρόκειται μέσῳ ἑνός σύντομου τηλεγραφήματος:

Πετρούπολη.
1 Ἰαν. 1891

Ἀγαπημένε μου Μπαμπά, ·
Πολλές στοργικές καί τρυφερές εὐχαριστίες γιά τίς γλυκές Σου κάρτες καί τό πολύ ἀγαπημένο γράμμα πού πῆρα τό βράδυ τῆς παραμονῆς τοῦ Καινούργιου Χρόνου. Πάλι καί πάλι εὐχαριστίες γιά τήν ὑπεροχή Σου ἐπίσκεψη καί ὁ Θεός νά δώσει νά ξανασυναντηθοῦμε πολύ σύντομα – εἶναι πολύ δύσκολο νά καθορίσει κανείς τόν χρόνο ἀπό πρίν, ἀλλά ξέρεις ὅτι αὐτό θά γίνει τήν στιγμή πού οἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Σεργίου δέν θά τόν ἐμποδίζουν. Εἶναι πάντα ἀπέραντη χαρά γιά μένα νά πετῶ κοντά σας, στούς ἀγαπημένους μου, στό ἀγαπημένο παλιό μου σπίτι. Πῆρες τό τηλεγράφημά μας μέ τίς τρυφερές εὐχές μας γιά τόν Καινούργιο Χρόνος. Πόσο συχνά θυμᾶμαι τίς εὐτυχισμένες ἡμέρες τοῦ φετεινοῦ φθινοπώρου στό Ἰλίνσκοτε καί τίς πολλές μας συζητήσεις. Καί τώρα, ἀγαπημένε μου Μπαμπά, υπάρχει κάτι πού θέλω να Σοῦ πῶ καί νά Σέ ἱκετεύσω νά μοῦ δώσεις τήν εὐλογία Σου. Πρέπει νά εἶχες προσέξει τόν βαθύ σεβασμό που ἔχω γιά αὐτήν τήν θρησκεία ἐδῶ ὅταν ἦρθες τήν τελευταία φορά. Ἐδῶ καί περισσότερο ἀπό ἑνάμιση χρόνο σκέφτομαι καί μελετῶ καί προσεύχομαι στόν Θεό νά μοῦ δείξει τόν σωστό δρόμο, καί ἔχω καταλήξει ὅτι μόνον σέ αὐτήν τήν θρησκεία μπορῶ νά βρῶ ὅλη τήν ἀληθινή καί δυνατή πίστη πού πρέπει νά ἔχει κανείς στόν Θεό γιά νά εἶναι καλός Χριστιανός. Θά ἦταν ἁμαρτία νά παραμείνω ὅπως εἶμαι τώρα, ἀνήκοντας σέ μία Ἐκκλησία τυπικά καί γιά τόν ἔξω κόσμο καί ἐσωτερικά νά προσεύχομαι καί νά πιστεύω σέ αὐτό πού πιστεύει ὁ σύζυγός μου. Δέν μπορεῖς νά φαντασθεῖς πόσο εὐγενικός ὑπῆρξε χωρίς νά μέ πιέσει ποτέ μέ κανέναν τρόπο, ἀφήνοντας τά πάντα στήν δική μου συνείδηση. Γνωρίζει τί σοβαρό βῆμα εἶναι αὐτό καί πόσο πρέπει κανείς νά εἶναι πλήρως πεπεισμένος προτοῦ τό κάνει. Θά τό εἶχα κάνει πολύ πρίν, ἀλλά μέ πονᾶ νά σᾶς πληγώνω, καί πολλοί ἀπό τούς ἀγαπητούς μου συγγενεῖς δέν θά μέ καταλάβουν – ἀλλά Ἐσύ μέ καταλαβαίνεις, ἔτσι δέν εἶναι, ἀγαπημένε μου Μπαμπά; Μέ ξέρεις τόσο καλά, πρέπει νά καταλάβεις ὅτι μέ πολύ βαθειά πίστη ἀποφάσισα νά κάνω ἕνα τέτοιο βῆμα, καί αἰσθάνομαι ὅτι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ πρέπει νά σταθῶ μέ ἁγνή καρδιά γεμάτη πίστη. Πόσο ἁπλό θά ἦταν νά παραμείνω ὅπως εἶμαι τώρα, ἀλλά τότε πόσο ὑποκριτική, πόσο ψεύτικη θά ἤμουν – πώς νά τολμήσω νά πῶ ψέμματα σέ ὅλους – νά προσποιοῦμαι ὅτι εἶμαι Προτεστάντις σέ ὅλα τά ἐξωτερικά, ὅταν ἡ ψυχή μου στην πραγματικότητα ἀνήκει σέ αὐτήν ἐδῶ τήν θρησκεία. Σκέφθηκα καί ξανασκέφθηκα πολύ βαθιά γύρω ἀπό ὅλα αὐτά, καθώς βρίσκομαι πάνω ἀπό ἕξι χρόνια σέ αὐτήν τήν χώρα και γνωρίζοντας ὅτι ἡ θρησκεία «βρέθηκε». Θέλω τόσο πολύ νά κοινωνήσω τό Πάσχα μέ τόν σύζυγό μου. Ἴσως ὅλο αὐτό νά Σέ ξαφνιάζει, ἀλλά πάει τόσος καιρός πού σκέφτομαι γύρω ἀπό ὅλα αὐτά, καί τώρα δέν μπορῶ νά τό ἀναβάλω ἄλλο, ἡ συνείδησή μου δεν μοῦ τό ἐπιτρέπει. Σέ παρακαλῶ, Σέ παρακαλῶ πολύ, διαβάζοντας αὐτές τίς γραμμές νά συγχωρήσεις τό παιδί σου ἂν Σε πληγώνει, ἀλλά δέν εἶναι ἡ ἐμπιστοσύνη στόν Θεό καί ἡ πίστη ἕνα ἀπό τά πιό παρήγορα πράγματα σέ αὐτόν τόν κόσμο; Τηλεγράφησε τουλάχιστον, Σε παρακαλῶ, δυό λόγια ὅταν πάρεις αὐτό τό γράμμα. Ο Θεός νά Σε ευλογεί. Θά εἶναι γιά μένα μεγάλη ἀνακούφιση, ἐπειδή γνωρίζω ὅτι θά ὑπάρξουν πολλές οδυνηρές στιγμές, ἀφοῦ δέν θά τό καταλάβουν ὅλοι αὐτό τό βῆμα, ἄς εἶναι καί ἕνα εὐγενικό γραμματάκι.
Θά γράψω τώρα στήν Γιαγιά καί στίς ἀδελφές μου καί ἔπειτα, ἀφοῦ πάρω τίς ἀπαντήσεις τους, θά τό ἀνακοινώσω στήν Μίχεν10 – φοβᾶμαι ὅτι θά τῆς κοστίσει πάρα πολύ, ἀλλά θέλω νά τό μάθει προτοῦ συζητηθεῖ τό θέμα, ὥστε νά πληγωθεῖ ὅσο γίνεται λιγώτερο. Ετσι, Σε παρακαλῶ, ἀπάντησέ μου γρήγορα, ἀγαπημένε μου Μπαμπά.
Ὁ Θεός νά Σέ εὐλογεῖ, ἀγαπημένε μου Μπαμπά.
Τό πολύ τρυφερά στοργικό Σου παιδί
Ἔλλα 

Υ.Γ. Δεῖξε τό γράμμα αὐτό στόν Ἔρνυ καί στήν Ἄλιξ. Θά γράψω στόν καθένα τους λίγα ἀκόμη λόγια, Σέ παρακαλῶ νά τούς τά δώσεις. Σέ παρακαλῶ μήν πεῖς ἀκόμη τίποτε σέ κανέναν στό Ντάρμστατ, ὥσπου νά γράψω ξανά ὅταν τό μάθει ἡ Μίχεν.

***

Ἡ εὐλογία ποῦ ἔλπιζε νά πάρει ἡ Μεγάλη Δούκισσα δέν ἦρθε ποτέ. Ἀντί αὐτῆς ἔλαβε ἕνα γράμμα πού τῆς προξένησε μεγάλη λύπη… Παρά τόν πόνο τῆς καρδιᾶς της, δέν κλονίσθηκε καθόλου καί προχώρησε μέ τήν σταθερή ἀπόφασή της νά μεταστραφεῖ στήν Ὀρθοδοξία, ἐπιδεικνύοντας δύναμη χαρακτῆρος καί πίστη. Ἔγραψε ἀκόμη ἕνα γράμμα στόν πατέρα της, μέ ἡμερομηνία 14/26 Ἰανουαρίου 1891:

Ἀγαπημένε μου…
Σέ εὐχαριστῶ ἀπό τά βάθη τῆς καρδιᾶς μου γιά τό γράμμα Σου. Αἰσθάνομαι βαθιά τήν λύπη ποῦ Σοῦ προξενῶ. Σέ ἱκετεύω, συγχώρησέ με, ἀλλά ἔτσι πρέπει νά γίνει. Ἔχω ἤδη παραμελήσει τήν συνείδησή μου γιά πάρα πολύν καιρό, γιατί ἤμουν σίγουρη ὅτι ὅλοι σας θά ὑποφέρατε πάρα πολύ ἐξ αἰτίας μου. (Ὁ Ν…) μοῦ ἔγραψε ὅτι βρήκατε τήν ἀπόφασή μου πολύ παράξενη… Περίμενα ἤδη πάρα πολύ, ἡ συνείδησή μου δέν θά μοῦ ἐπιτρέψει νά συνεχίσω κατ’ αὐτόν τόν τρόπο – θά ἦταν ἁμαρτία· ἔλεγα ψέμματα ὅλον αὐτόν τόν καιρό ποῦ ἁπλῶς παρέμενα σέ ὅλα στήν παλιά μου πίστη… Θά μοῦ ἦταν ἀδύνατον νά συνεχίσω μέ τόν τρόπο πού ζοῦσα πρίν γιά χάρη τῶν ἄλλων. Ὁ Σέργιος δέν μέ πίεσε ποτέ, οὔτε καί προσπάθησε νά μέ πείσει. Μέ ἄφησε νά ἀποφασίσω μόνη μου, καί ἔκανα αὐτό τό βῆμα ἐντελῶς ἀπό μόνη μου. Βέβαια, χάρηκε ἀνείπωτα, γιατί εἶχε ἀρχίσει νά χάνει κάθε ἐλπίδα, ὅπως μοῦ εἶπε ἡ κα. (Ν…)… Ἤξερε πολύ καλά πῶς πρέπει νά τό νοιώσεις ὁ ἴδιος.
Διαβάσαμε πολλά πράγματα μαζί. Τοῦ εἶπα ὅτι ἤθελα πράγματι νά μάθω γιά τήν θρησκεία του, γιά νά μπορέσω νά δῶ μέ τά μάτια ἐντελῶς ἀνοιχτά. Σέ ἱκετεύω, μήν κατηγορεῖς τόν ἑαυτό Σου γιατί δέν μοῦ μίλησες. Θά ἦταν ἀφόρητα ὀδυνηρό καί δέν θά εἶχε ἀλλάξει τίποτε. Τό σκέφτομαι τόσον καιρό, καί ὁ λόγος ποῦ περίμενα ἤσουν μόνον Ἐσύ. Ἐλπίζω ὅτι θά καταλάβεις… Δέν εἶναι ὑποχρεωμένος κανείς νά ξαναβαπτισθεῖ, μόνον νά πάρει τό Χρῖσμα ποῦ ἐμεῖς δέν τό παίρνουμε ὅταν βαπτιζόμαστε… Παρόλα αὐτά, ἐγώ θά Σοῦ τά περιγράψω ὅλα μέ λεπτομέρεια καί θά Σοῦ τά στείλω. Φυσικά θά ζητήσω ἀπό τόν Σάσα νά προχωρήσουν ὅλα ὅπως θἄπρεπε, ἄν εἶναι δυνατόν… Πάντα θά σκέφτομαι τήν πρώτη μου Ἐκκλησία μέ ἀγάπη… Αἰσθάνομαι μέσα μου ὅτι αὐτό τό βῆμα μέ φέρνει πιό κοντά στόν Θεό…
Ἡ βαθιά στοργική Σου κόρη
Ἔλλα

***

Ἡ Ἐλισάβετ εἶχε γράψει ἐπίσης καί στόν Ἐρνέστο καί στίς ἀδελφές της, ἀλλά κανείς τους δέν κατάλαβε τό βῆμα ποῦ ἔκανε. Μία μόνον ἀπό τίς ἀδελφές της, ἡ Πριγκίπισσα Βικτωρία τοῦ Βάττεμβεργ ἔδειξε ἐγκαρδιότητα καί προσπάθησε νά τήν παρηγορήσει.. Ὅσο γιά τόν ἀδελφό της, αὐτός ἔγραψε ὅτι ἡ ἀγάπη τῆς Ἐλισάβετ γιά τόν σύζυγό της τήν ὁδηγοῦσε νὰ ἀλλάξει τήν θρησκεία της. Ἐκτός αὐτοῦ, ἔλεγε, καί ἡ μεγαλοπρέπεια τό θρησκευτικῶν τελετουργιῶν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας σχετιζόταν μέ αὐτό της τό βῆμα.
Ὁ Θεός μόνον ξέρει τήν ψυχική ὀδύνη ποῦ ἔνοιωσε μέ αὐτήν τήν ἀπάντηση. Ἦταν ἐξαιρετικά εὐγενική γιά νά ἐκφράσει ἀγανάκτηση γιά αὐτήν τήν ἑρμηνεία τῆς ἀπόφασής της. Δέν ἐμφανίσθηκε ποτέ σκληρός λόγος στήν ἀπάντηση πρός τόν ἀδελφό της. Προσπάθησε μόνον νά τόν πείσει… καθώς βλέπουμε στό γράμμα της τῆς 11/23 Ἰανουαρίου 1891:

Γλυκό μου Ἀγόρι,
Ὁ Θεός νά σέ εὐλογεῖ γιά τό εὐγενικό καί στοργικό σου γράμμα πόσο καλά ἔχεις κατανοήσει τά λόγια μου καί ὅλα ὅσα αἰσθάνομαι· ἐν τούτοις, ἀγαπημένε μου, σέ μερικά σημεῖα ὄχι καί τόσο καλά.
Σέ εὐχαριστῶ τρυφερά γιά ὅλα ὅσα λές τόσο ἀνοιχτά, καί γι ̓ αὐτό θά σοῦ ἀπαντήσω μέ τόν ἴδιο εἰλικρινή τρόπο.
Μήν σκεφθεῖς ὅτι μόνον ἡ γήϊνη ἀγάπη μέ ἔχει ὁδηγήσει σέ αὐτήν τήν ἀπόφαση, ἄν καί αἰσθανόμουν πόσο λαχταροῦσε ὁ Σέργιος νά ἔρθει αὐτή ἡ στιγμή, καί πολλές φορές ἤξερα ὅτι ὑπέφερε ἐξ αἰτίας αὐτοῦ. Ἦταν ἕνας πραγματικός ἄγγελος καλωσύνης. Πόσες φορές θά μποροῦσε ἀγγίζοντας τήν καρδιά μου νά μέ εἶχε κάνει νά ἀλλάξω γιά νά τόν κάνω εὐτυχισμένο καί ποτέ, ποτέ δέν παραπονέθηκε, καί μόνον τώρα μαθαίνω ἀπό τήν σύζυγο τοῦ Παύλου, ὅτι ὑπῆρξαν στιγμές πού βρέθηκε σέ ἀπελπισία. Εἶναι τρομερό, μαρτυρικό νά αἰσθάνομαι πόσους ἔχω κάνει νά ὑποφέρουν: πρῶτα τόν δικό μου, τόν ἀγαπημένο μου σύζυγο, καί τώρα ὅλους ἐσᾶς τούς ̓Ἀγαπημένους. Καί, ὅμως, τότε ἔνοιωθα ὅτι εἶχα τό δίκιο μέ τό μέρος μου ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἔχω τώρα -μέ τήν ἀλλαγή μου. Πάνω ἀπ’ ὅλα ἡ συνείδησή μας πρέπει νά εἶναι ἁγνή καί εἰλικρινής, καί ὑπάρχει ἕνας μελλοντικός Κόσμος πού πρέπει κανείς νά σκεφθεῖ. Ὅλοι ἐμεῖς εἴμαστε Χριστιανοί, τά παιδιά τοῦ Χριστοῦ.
Γιά αὐτήν τήν ἀλλαγή τῆς θρησκείας ξέρω ὅτι πολλοί θά διαφωνήσουν, ὅμως αἰσθάνομαι ὅτι μέ φέρνει πιό κοντά στόν Θεό. Ξέρω ὅλη της τήν διδασκαλία καί θά συνεχίσω μέ χαρά νά τήν μαθαίνω. Ὅταν κάποτε αἰσθανθῶ πιό ἤρεμα, θά γράψω μέ λεπτομέρειες γιά ὅλα ὅσα σχετίζονται μέ αὐτήν τήν θρησκεία, ποῦ λαχταρῶ νά τήν γνωρίσετε. Μέ ἀποκαλεῖς, ἀγαπητέ μου, ἐπιπόλαια. [Λές] ὅτι οἱ ἐξωτερικές λαμπρότητες τῆς Ἐκκλησίας μέ γοήτευσαν. Σέ αὐτό ἔχεις λάθος. Κανένα ἀπό τά ἐξωτερικά σημάδια δέν μέ εἵλκυσε, οὔτε ἡ ἀκολουθία, ἀλλά τά θεμέλια τῆς πίστης. Τά ἐξωτερικά σημεῖα ὑπάρχουν μόνον γιά νά μᾶς θυμίζουν τά ἐσωτερικά πράγματα. Ἡ Εἰρήνη πιστεύει τά ἴδια ὅπως ἐσύ. Δέν ἐπιθυμῶ νά κόψω τήν νέα μου πίστη σέ μικρά κομμάτια καί νά τήν ἐξηγήσω βιαστικά. Θά τό κάνω ἤρεμα κάποτε, καί ἴσως νά ἀφιερώσεις λίγα λεπτά ἀπό τόν χρόνο σου γιά νά τά διαβάσεις τότε. Τό μόνο ποῦ ἐπιθυμῶ εἶναι νά σέ εὐχαριστήσω ξανά καί ξανά γιά τό γλυκό σου γράμμα. Πᾶρε τό μέρος μου, ὅταν τό θέμα μου γίνει εὐρύτερα γνωστό. Ἄσε τούς ἀνθρώπους νά φωνάζουν γιά μένα, μόνον ποτέ μήν πεῖς λέξη ἐναντίον τοῦ Σεργίου μου. Πᾶρε τό μέρος του πάνω ἀπ’ ὅλα—πές τους ὅτι τόν λατρεύω, ὅπως ἐπίσης καί τήν καινούργια μου χώρα καί ἔτσι ἔχω μάθει νά ἀγαπῶ τήν θρησκεία τους. Ὅμως ποτέ δέν θά ξεχάσω τούς παλιούς μου ἀγαπημένους. Αὐτοί θά μοῦ βάλουν τίς φωνές καί δέν θά καταλάβουν, ἐνῶ ὁλόκληρη ἡ χώρα ἐδῶ, ξέρω, θά πανηγυρίσει. Ἔτσι, τελικά, θά ὑπάρχουν περισσότεροι μέ τό μέρος μου παρά ἐναντίον μου. Ἀλλά αὐτό δέν εἶναι ἐκεῖνο ποῦ μέ ἀπασχολεῖ. Θέλω νά μέ συγχωρήσετε ποῦ σᾶς πλήγωσα. Διότι, βεβαίως, θά ἀγαποῦμε ὁ ἕνας τόν ἄλλον, ὅπως πρίν. Δέν θά μποροῦσα νά συνεχίσω νά ζῶ ὅπως πρίν. «Ach, es ist ja so unnottig», (Μετάφραση: “Μά αὐτό δέν εἶναι καθόλου ἀπαραίτητο”) εἴπατε ὅλοι σας. Ἀγαπητό μου παιδί, σκέψου καλά καί σοβαρά καί τότε θά καταλάβεις ὅτι δέν μπορεῖ κανείς νά ἐκφράσει κάτι τέτοιο – νά παραμένει ἐξωτερικά Προτεστάντης, γιά νά ἐμποδίσει τίς δυσάρεστες στιγμές. Ἁπλᾶ, ψεύδεται ἐνώπιον Θεοῦ καί ἀνθρώπων. Θά ἦταν μισητό, ἀξιοκαταφρόνητο.
Ἀλλοίμονο, γιατί νά μήν ἔχω ἀρκετή πίστη πρίν, ἀρκετή δύναμη νά ἐκφράσω τίς πεποιθήσεις μου πολύ νωρίτερα. Δέν μπορῶ νά συγχωρήσω τόν ἑαυτό μου, ἀλλά ἐπιθυμοῦσα νά τό μαντέψετε σιγά-σιγά. Τό ἔνοιωθα ὅτι θά ἦταν ἕνα χτύπημα, καί φοβόμουν τόν πόνο ποῦ θά ἔδινα σέ ὅλους σας. Βλέπεις πόσο σοβαρά σκεφτόμουν. Ἔχω διαβάσει πολλά βιβλία γιά τήν θρησκεία ἐδῶ μέ τόν Σέργιο, ἐπειδή τοῦ τό ζητοῦσα νά τό κάνουμε.
Ἤθελα ἐξηγήσεις.
Τώρα πρέπει νά τελειώσω. Ὁ Θεός νά σέ εὐλογεῖ, ἀγαπητέ μου. Μέ τρυφερή ἀγάπη ἀπό τόν Σέργιο καί τήν πάντοτε ἐγκάρδια στοργική ἀδελφή σου
Ἔλλα

Μήν ξεχνᾶς ὅτι ὅταν ἔρθει ἡ στιγμή πού θά ἔχει γίνει γνωστό σέ ὅλους, ἐσύ θά πρέπει νά πεῖς ὅτι: «Ἀλλάζω ἀπό καθαρή πεποίθηση -ἐπειδή αἰσθάνομαι ὅτι εἶναι ἡ ἀνώτερη θρησκεία, καί ὅτι τό κάνω μέ πίστη καί βαθειά πεποίθηση καί ἐμπιστοσύνη στήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ».

***

Ἡ Βασίλισσα Βικτωρία, αἰσθαντική γυναῖκα, ἔδειξε κατανόηση γιά τήν κατάσταση τοῦ πνεύματος τῆς ἀγαπημένης της ἐγγονῆς. Δέν ἐξέφρασε μομφή ἀλλά τήν ἐνθάρρυνε, μέ ἕνα πονετικό γράμμα. Ἡ Ἐλισάβετ Θεοδώροβνα τῆς ἀπάντησε μέ εὐγνωμοσύνη […].

Ὅταν ἡ Ἐλισάβετ ἀνέφερε στόν σύζυγό της τήν ἀπόφασή της νά μεταστραφεῖ στήν Ὀρθοδοξία, ὁ Σέργιος συγκινήθηκε τόσο πολύ, ὥστε δάκρυα ἦρθαν στά μάτια του. Ὁ Τσάρος Ἀλέξανδρος Γ ́ καί ἡ σύζυγός του Μαρία Θεοδώροβνα καταχάρηκαν, ὅπως καί ὅλοι οἱ Ὀρθόδοξοι συγγενεῖς τοῦ οἴκου τῶν Ρομανώφ. Ἀλλά κανείς δέν μποροῦσε νά καταλάβει τήν σοβαρότητα τῆς ἀπόφασης τῆς Μεγάλης Δούκισσας, γι’ αὐτό καί κατηγοροῦσαν τόν σύζυγό της λέγοντας ὅτι ὅλο αὐτό ὀφειλόταν στήν ἐπιρροή του. Τό ἴδιο ἴσχυε καί γιά τήν Γερμανία, ὅπου εἶχε διαδοθεῖ αὐτή ἡ φήμη, ἀναζωπυρούμενη ἀπό τόν Κάϊζερ Γουλιέλμο, τοῦ ὁποίου τό ὑπέρμετρο μῖσος γιά τόν Σέργιο ἦταν τόσο δυνατό ὅπως πάντα.
Ἡ Ἐλισάβετ, βεβαίως, τά εἶχε προβλέψει ὅλα αὐτά. Ἤξερε ὅτι ἀκολουθώντας τόν δρόμο τῆς ἐνάρετης ζωῆς ἔπρεπε νά σηκώσει τόν Σταυρό τοῦ Χριστοῦ, καί νά εἶναι προετοιμασμένη νά ἀντέξει δυσκολίες, δοκιμασίες καί πόνο. Τό βασικό ἦταν ὅτι τώρα ἀνῆκε στήν Ὀρθόδοξη Πίστη, πού τόσον καιρό ποθοῦσε.

Ἀπό τήν Πετρούπολη, ἡ Μεγάλη Δούκισσα Ἐλισάβετ ἔστειλε τό ἀκόλουθο γράμμα, μέ ἡμερομηνία 8/20 Μαρτίου, στόν πατέρα της:

Ἀγαπημένε μου Μπαμπά,
Σέ ἱκετεύω, συγχώρησέ με ποῦ Σοῦ προξένησα τόσο μεγάλο πόνο, ἀλλά αἰσθάνομαι τόσο ἀπείρως εὐτυχισμένη στήν καινούργια μου πίστη. Τήν γήϊνη εὐτυχία πάντοτε τήν εἶχα σάν παιδί στήν πατρίδα μου, σάν σύζυγος – στήν νέα μου πατρίδα, ἀλλά ὅταν εἶδα πόσο βαθιά θρησκευόμενος ἦταν ὁ Σέργιος, αἰσθάνθηκα ὅτι ἤμουν τόσο πίσω, καί ὅσο καλύτερα ἄρχιζα νά γνωρίζω τήν Ἐκκλησία του τόσο περισσότερο ἔνοιωθα νά μέ φέρνει πιό κοντά στόν Θεό – εἶναι δύσκολο νά περιγράψω κάτι τέτοιο... Ὅμως, σέ αὐτήν τήν περίπτωση τό πᾶν εἶναι στά χέρια μου καί στά χέρια τοῦ Θεοῦ, καί εἶμαι πεπεισμένη ὅτι Αὐτός θά εὐλογήσει αὐτήν τήν πράξη μου. Ἡ ἐλπίδα μου στηρίζεται στήν δύναμή Του, καί προσεύχομαι συνεχῶς νά εἶμαι πάντοτε ἕνα καλό παιδί καί μία πιστή σύζυγος, νά παραμένω καλή Χριστιανή καί στήν ἐπίγεια εὐτυχία μου νά μήν παραλείπω νά σκέφτομαι τό μέλλον καί τήν σωτηρία μου καί νά προετοιμάζομαι γιά αὐτόν (τόν θάνατο)… Δεῖξε, Σέ παρακαλῶ, στήν Ἄλιξ καί… αὐτό τό γράμμα. Σᾶς φιλῶ ὅλους χίλιες φορές… Θά Σοῦ στείλω μία μετάφραση τῆς Θείας Λειτουργίας. Δέν ὑπάρχουν νονοί ὅπως σκέφθηκες. Πρέπει νά πῶ τό Πιστεύω, μετά ἔρχεται ἡ εὐλογία, κατόπιν τό Χρῖσμα· προσκυνᾶς τόν Σταυρό, ἔπειτα τό Εὐαγγέλιο καί ἀκολουθεῖ ἡ Θεία Κοινωνία. Δέν χρειάζεται οὔτε νά πάω γιά ἐξομολόγηση πρίν ἀπό τήν βάπτιση, ἄν δέν τό θέλω. Θά γίνει τό Σάββατο 13/25 Ἀπριλίου, τήν παραμονή της Κυριακῆς τῶν Βαΐων, πολύ ἥσυχα. Καί τήν Πέμπτη θά λάβω τήν Θεία Κοινωνία ξανά (σύμφωνα μέ τούς Ὀρθόδοξους κανόνες) μαζί μέ τόν Σέργιο …
Τό βαθιά στοργικό Σου παιδί
Ἔλλα

 Στήν Προτεσταντική πίστη, ἡ Μεγάλη Δούκισσα εἶχε πάρει τό ὄνομα τῆς προγόνου της, τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐλισάβετ τῆς Θουριγγίας. Γιά τήν Μεγάλη Δούκισσα Ἐλισάβετ, ἡ Ἐλισάβετ τῆς Θουριγγίας ὑπῆρξε πάντα τό πρότυπο τοῦ ἐνάρετου βίου καί τῆς ἀγάπης πρός τόν πλησίον. Στήν μεταστροφή της στήν Ὀρθοδοξία κράτησε τό ὄνομά της, Ἐλισάβετ, ἀλλά διάλεξε ἄλλη προστάτιδα Ἁγία, τήν Δικαία Ἐλισάβετ, μητέρα τοῦ Ἁγίου Ἰὠάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, τῆς ὁποίας ἡ μνήμη στό Ὀρθόδοξο ἡμερολόγιο ἑορτάζεται τήν 5η Σεπτεμβρίου.
Κατά τήν διάρκεια τῆς τελετῆς τῆς μεταστροφῆς της, μετά τό Ἅγιο Χρῖσμα, ὁ Τσάρος εὐλόγησε τήν νύφη του μέ μία πολύτιμη εἰκόνα, τήν «Ἀχειροποίητο» εἰκόνα τοῦ Σωτῆρος μας, τήν ὁποία ἡ Ἐλισάβετ φύλαξε μέ εὐλάβεια μέχρι τό τέλος τῆς ζωῆς της.
Η Αγία Νεομάρτυς Ελισάβετ Θεοδώροβνα, Μεγάλη Δούκισσα της Ρωσίας. Millar Lubov. Εκδόσεις : Άγιος Σεραφείμ του Σαρώφ, 2005. σελ. 66-91

***῾Η νεοφώτιστη ᾽Ελισάβετ μετὰ τὴν προσχώρησή της στὴν ὀρθοδοξία, ἐπιδόθηκε σὲ μεγάλες φιλανθρωπικὲς δραστηριότητες. Δὲν ἦταν ἅνθρωπος ποὺ ἁπλὰ ἤθελε νὰ βοηθᾷ τοὺς ἄλλους ἀπὸ τὸ ὕψος τῆς βασιλικῆς της καθέδρας, ἀλλὰ ἔσπευδε ἡ ἴδια νὰ συνεισφέρη πρακτικὰ μὲ κάθε τρόπο τὴ βοήθειά της σὲ ὅσους τὴ χρειάζονταν. Κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ ρωσο-ιαπωνικοῦ πολέμου τὸ 1904 ὀργάνωσε τὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα, ἐπισκεπτόταν τοὺς τραυματίες καὶ ἔκανε ἐράνους γιὰ τίς ἀνάγκες τῶν στρατιωτῶν.
Ὁ Θεὸς οἰκονόμησε ὥστε τὸ ἁγιασμένο σῶμα τῆς ὁσιομάρτυρος νὰ μὴ διαμελισθῆ, ἀλλὰ νὰ μείνη ἀκέραιο γιὰ νὰ δοθῆ ὡς ἱερότατος θησαυρὸς στὸ πλήρωμα τῆς ᾽Εκκλησίας.
Τὰ τίμια καὶ μαρτυρικὰ λείψανα τῶν ἁγίων ᾽Ελισάβετ καὶ Βαρβάρας, μετὰ ἀπὸ μία περιπετειώδη διαδρομή, μεταφέρθηκαν στὴν ῾Ιερουσαλὴμ τὸ 1921 καὶ τάφηκαν σὲ μία κρύπτη στὴ μονὴ τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς στὴ Γεθσημανή. ῎Ετσι ἐκπληρώθηκε ἡ προφητικὴ ἐπιθυμία ποὺ ἐξέφρασε ἡ ἁγία ᾽Ελισάβετ κατὰ τὴν ἐπίσκεψή της στοὺς Αγίους Τόπους τὸ 1888. ῾Η ἁγιοκατάταξη τῶν δύο ὁσιομαρτύρων ἔγινε τὴν 1η Νοεμβρίου τοῦ 1981 ἀπὸ τὴ Ρωσικὴ ᾽Εκκλησία τῆς Διασπορᾶς στὴ Νέα ῾Υόρκη καὶ τὸ 1992 ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο τῆς Μόσχας. ῾Η ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων ἔγινε τὴν 1η Μαΐου τοῦ 1982. ῞Οταν ἀνοίχθηκαν τὰ φέρετρα ἐξῆλθε μία ἄρρητη εὐωδία σφραγίζοντας τὴν ἁγιότητα τῶν δύο νεομαρτύρων. Τὰ λείψανα τῶν ἁγίων ἦταν μερικῶς ἄφθαρτα. Τὰ πόδια καὶ τὰ πέλματα τῆς ἁγίας ᾽Ελισάβετ ἦταν ἄθικτα καθὼς ἐπίσης καὶ ὁ ἐγκέφαλός της μέσα στὸ κοίλωμα τῆς τιμίας κάρας της. Τὸ κεφάλι τῆς ἁγίας Βαρβάρας ἦταν ἐπίσης πολὺ καλὰ διατηρημένο. Οἱ ἑορτασμοί τῆς ἀνακομιδῆς κράτησαν δύο μέρες καὶ τέλος τὰ τίμια λείψανα ἐναποτέθηκαν στὸν κυρίως ναὸ τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς, ὅπου βρίσκονται μέχρι σήμερα καὶ ἀποτελοῦν ἱερὸ προσκύνημα χιλιάδων πιστῶν.

Ο διάβολος θα κυριαρχήσει. Όσοι τον πλησιάσουν, θα τους τσακίσει, θα τους συντρίψει. Φίλους αυτός δεν έχει. Μη σταματάτε να προσεύχεσθε! Πρέπει ν’ αποκτήσετε ισχυρή πίστη. Είναι όλα στα χέρια του Θεού. Ο Θεός με ένα χάδι διορθώνει τα πάντα. Αγίου Γέροντος Αμβροσίου
https://iconandlight.wordpress.com/2024/07/27/%ce%bf-%ce%b4%ce%b9%ce%ac%ce%b2%ce%bf%ce%bb%ce%bf%cf%82-%ce%b8%ce%b1-%ce%ba%cf%85%cf%81%ce%b9%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%ae%cf%83%ce%b5%ce%b9-%cf%8c%cf%83%ce%bf%ce%b9-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%80%ce%bb%ce%b7-2/

Πόσο δύσκολο είναι τώρα να βρει κανείς την αλήθεια επάνω σε αυτήν την γη… γιά να μην απογοητευθεί κανείς από την ζωή, πρέπει να την αναζητήσει στον ουρανό· εκεί είναι ο τόπος όπου δραπέτευσε. Αγία Ελισάβετ Θεοδώροβνα Ρομάνοβα
https://iconandlight.wordpress.com/2024/04/03/%cf%80%cf%8c%cf%83%ce%bf-%ce%b4%cf%8d%cf%83%ce%ba%ce%bf%ce%bb%ce%bf-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%cf%84%cf%8e%cf%81%ce%b1-%ce%bd%ce%b1-%ce%b2%cf%81%ce%b5%ce%b9-%ce%ba%ce%b1%ce%bd%ce%b5%ce%af%cf%82/

Αγία Ελισάβετ Μεγάλη Δούκισσα της Ρωσίας, Μία υπέροχη ψυχή! Παντού έφερνε μαζί της το αγνό άρωμα του κρίνου· αντανάκλαση της ψυχής της. Δεν υπάρχει πιο ευγενής γυναίκα που να άφησε το αποτύπωμά της στις ποτισμένες με αίμα σελίδες της ρωσικής ιστορίας
https://iconandlight.wordpress.com/2025/07/04/%ce%b1%ce%b3%ce%af%ce%b1-%ce%b5%ce%bb%ce%b9%cf%83%ce%ac%ce%b2%ce%b5%cf%84-%ce%bc%ce%b5%ce%b3%ce%ac%ce%bb%ce%b7-%ce%b4%ce%bf%cf%8d%ce%ba%ce%b9%cf%83%cf%83%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%81%cf%89%cf%83-2/

«τίς αὕτη ἡ ἐκκύπτουσα ὡσεὶ ὄρθρος… ἐκλεκτὴ ὡς ὁ ἥλιος; (Ασ. Ασ. 6,10)» Αγία Ελισάβετ Μεγάλη Δούκισσα της Ρωσίας
https://iconandlight.wordpress.com/2025/07/05/%cf%84%ce%af%cf%82-%ce%b1%e1%bd%95%cf%84%ce%b7-%e1%bc%a1-%e1%bc%90%ce%ba%ce%ba%cf%8d%cf%80%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%83%ce%b1-%e1%bd%a1%cf%83%ce%b5%e1%bd%b6-%e1%bd%84%cf%81%ce%b8%cf%81%ce%bf%cf%82/

Το δέχτηκα όχι ως σταυρό, αλλά ως δρόμο που έχει άφθονο φως, δρόμο που μου υπέδειξε ο Κύριος. Νυμφεύομαι τον Χριστό και το έργο Του. Αγια Ελισάβετ Φεοντόροβνα Μεγάλη Δούκισσα
https://iconandlight.wordpress.com/2024/07/04/%cf%84%ce%bf-%ce%b4%ce%ad%cf%87%cf%84%ce%b7%ce%ba%ce%b1-%cf%8c%cf%87%ce%b9-%cf%89%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%85%cf%81%cf%8c-%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%ac-%cf%89%cf%82-%ce%b4%cf%81%cf%8c%ce%bc%ce%bf/

Η θεραπεία του δαιμονισμένου στα Γάδαρα, Αντώνιος (Μπλούμ) Μητροπολίτης Σούροζ – Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς
https://iconandlight.wordpress.com/2019/10/18/%ce%b7-%ce%b8%ce%b5%cf%81%ce%b1%cf%80%ce%b5%ce%af%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b4%ce%b1%ce%b9%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%b9%cf%83%ce%bc%ce%ad%ce%bd%

ce%bf%cf%85-%cf%83%cf%84%ce%b1-%ce%b3%ce%ac%ce%b4%ce%b1/

Είπα μέσα μου, αυτός ο άνθρωπος με αγαπάει πραγματικά….
https://iconandlight.wordpress.com/2025/06/04/%ce%b5%ce%af%cf%80%ce%b1-%ce%bc%ce%ad%cf%83%ce%b1-%ce%bc%ce%bf%cf%85-%ce%b1%cf%85%cf%84%cf%8c%cf%82-%ce%bf-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%bc%ce%b5-%ce%b1%ce%b3%ce%b1%cf%80%ce%ac/Ἀπολυτίκιον Ὁσίου Ἀθανασίου τοῦ ἐν τῷ Ἄθῳ
Ἦχος γ’ Τὴν ὡραιότητα

Τὴν ἐν σαρκὶ ζωήν, σοῦ κατεπλάγησαν, Ἀγγέλων τάγματα, πῶς μετὰ σώματος, πρὸς ἀοράτους συμπλοκάς, ἐχώρησας πανεύφημε, καὶ κατετραυμάτισας, τῶν δαιμόνων, τὰς φάλαγγας· ὅθεν Ἀθανάσιε, ὁ Χριστὸς σε ἠμείψατο, πλουσίαις δωρεαῖς· Διὸ Πάτερ, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Ἀπολυτίκιον Παναγίας τῆς Οἰκονομίσσης ἐκ τῆς Μελασοῦ τῆς Μικρασίας .
Ἦχος α΄ Τῆς Ἐρήμου.

Τῶν ἀνθρώπων τὸ γένος, Παναγία ἠλέησας, μόνη ὡς τεκοῦσα ἀφράστως, σωτηρίας τὸν αἴτιον. λυτροῦσαι δὲ λαόν σου ἐκ δεινῶν, Παρϑένε Οἰκονόμισσα σεμνή, καὶ τῷ κρότῳ τῆς εἰκόνος σου προδηλοῖς, τὰ δυσμενῶς ἐσόμενα. Χαίροις τῆς νήσου Κῷ περιωπή, χαίροις τιμὴ τοῦ Ἄλϑωνος· χαίροις τῆς Μελασοῦ ὁ ϑαυμασμός, Μικρᾶς ᾿Ασίας σέμνωμα.

Ἀπολυτίκιον τοῦ ὁσίου Λαμπαδοῦ, τοῦ ἐξ Εἰρηνοπόλεως
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Ὡς βίον ἰσάγγελον, ἀπὸ παιδὸς ἐσχηκώς, λαμπάσι τῶν ἔργων σου, λαμπαδουχίαν ἠθῶν, ἐκφαίνεις τοῖς πέρασι· σὺ γὰρ τῆς ἀπαθείας, τὴν αὐγὴν κεκτημένος, λύεις παθῶν τὴν νύκτα, Λαμπαδὲ θεοφόρε, τοῖς πόθῳ προσιοῦσι, Πάτερ τῇ πρεσβείᾳ σου.

Ἀπολυτίκιον ὁσιομάρτυρος Κυπριανοῦ τοῦ νέου, μαρτυρήσαντος ἐν Κωνσταντινουπόλει
Ἦχος γ΄. Τὴν ἐν σαρκὶ ζωήν.

Τὸν θεῖον ἔρωτα τὸν τοῦ Κυρίου σου καὶ τὴν ἐκζήτησιν τοῦ μαρτυρίου σου ᾿Αγγέλων δῆμοι καὶ πιστοὶ ἐθαύμασαν, πανεύφημε· διά τῆς ἀσκήσεως καὶ πολλῆς παῤῥησίας σου ἐν ὁμολογίᾳ τε καὶ φοινίξει αἱμάτων σου, Κυπριανὲ ἀθλοφόρε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Ἀπολυτίκιον Ὁσίου Σεργίου τοῦ Ραντονέζ.
Ἦχος πλ. δ΄. Ταῖς τῶν δακρύων.

Ἐν τῇ ψυχῇ σου τὸν Χριστόν, ἀπὸ νεότητος ἐδέξω μακάριε, τὰς δὲ τοῦ κόσμου ἡδονὰς ἀποβαλών, ἐν ἐρήμοις κατώκησας, καὶ τέκνα ἐν ὑπακοῇ τῆς ταπεινοφροσύνης, καρπὸν σὺ ἐξήνθησας, Σέργιε Πατὴρ ἡμῶν Ὅσιε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Απολυτίκιον τῆς ἁγίας νέας ὁσιομάρτυρος Ἐλισάβετ τῆς Μεγάλης Δουκίσσης τῆς Ῥωσίας
῏Ηχος γ’. Τὴν ὡραιότητα.

Δόξαν ἐπίγειον σοφῶς ἀπέῤῥιψας, τῶν μονοτρόπων δὲ σχῆμα ἐπέλεξας, ὁσιομάρτυς τοῦ Χριστοῦ, πανεύφημε ᾽Ελισάβετ· ἡ θερμὴ ἀγάπη σου, πρὸς τοὺς πάσχοντας ἔνδοξε, ἄγγελον ἐλέους σε, ἐπί γῆς ἐφανέρωσεν· τὸ αἷμά σου δὲ μάρτυς Κυρίου, τὸν πλοῦτον τῆς καρδίας σου ἐσφράγισεν.

Ἀπολυτίκιον τῶν Ἁγίων νεομαρτύρων Ἐλισάβετ Μεγάλης Δουκίσσης τῆς Ῥωσσίας, Ὁσιομάρτυρος Βαρβάρας μοναχῆς
Ἦχος δ´.

Ὀρθοδόξων τὸ καύχημα καὶ εὐωδία Χριστοῦ, ἀνδρείως ἐδράμετε, τὴν μαρτυρίου ὁδόν, γενναιότατοι Μάρτυρες, πριγκίπισσα Ἐλισάβετ, καὶ Ὁσία Βαρβάρα, πίστεως προμαχοῦσαι, ἀνεδείχθητε ὄντως, μιμηταὶ Ἀποστόλων πλείστους ἐν τῇ Ὁσίᾳ φωτιοῦσαι ἀπίστους, διὸ ἐν παῤῥησίᾳ Θεῷ, πρεσβεύετε σωθῆναι ἡμᾶς.

Εἰς τὸν Στίχον.
Ἦχος πλ. α΄. Χαίροις ἀσκητικῶν.

Ὄντως, εἰρήνης θεῖος λιμήν, ἡ σὴ καρδία ἐναπέφηνεν ἔνδοξε· τοῖς κλύδωσι γὰρ τοῦ βίου, οὐκ ἐταράχθη ποσῶς, ἡ ἐν τῷ Θεῷ προσκαρτερία σου· ὀξύτονα πάντα δέ, βέλη θλίψεων ἔφυγες, παραδιδοῦσα, τοῦ Θεοῦ τῷ βουλήματι, πᾶσαν μέριμναν, τῆς ζωῆς σου πανεύφημε, ὅλῃ καρδίᾳ χαίρουσα, χαρᾷ τῇ τοῦ Πνεύματος, ἐπὶ τοῖς πόνοις σου πᾶσι, δι’ ὧν τυχεῖν πόθῳ ἤλπιζες, Χριστοῦ Βασιλείας, Ἐλισάβετ Νεομάρτυς, ἀειμακάριστε.

Εἰς τούς Αἴνους ψάλλομεν Στιχηρά Προσόμοια.
Ἦχος α΄. Τῶν οὐρανίων Ταγμάτων.

Εἰς μαρτυρίου τὸν τόπον, ὁδηγουμένη σεμνή, ὡς ἄφωνον ἀρνίον, σταθερῶς προεχώρεις· ἐν βάθει δὲ καρδίας ὕμνους Χριστῷ, ἀναμέλπουσα ἔχαιρες, τὸ τῶν ἀρχαίων Μαρτύρων ὡς ἀληθῶς, θεῖον φρόνημα δεικνύουσα.

Τὴν γλυκυτάτην εἰκόνα, τοῦ σοῦ Νυμφίου Χριστοῦ, ἐπὶ τὴν σὴν καρδίαν, Ἐλισάβετ κρατοῦσα, ἐν λάκῳ βεβλημένη ἔνθα Θεόν, σῷ θανάτῳ ἐδόξασας, ἕως ἐσχάτης πνοῆς σου πόθῳ σφοδρῷ, τὴν ἀγάπην σου ἐδήλους αὐτῷ.

Δόξα… ῏Ηχος πλ. β’.

Σκότος μέγα! καὶ ποῦ σε μάρτυς ὁδηγεῖ, τῶν ἀθέων ἐχθρῶν χείρ ἡ μιαιφόνος; ἀλλ῏ ἰδοὺ ἡ σὴ γλυκεῖα φωνή, λόγους Χριστολέκτους φθέγγεται· ἄφες αὐτοῖς Κύριε· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι. Φρίττει πᾶσα ἀνθρώπων διάνοια ἐπί τῆ σῆ μεγαλοψυχίᾳ· ἡ δὲ κτίσις τρέμει, μέλλουσα τὴν ἄδικόν σου σφαγὴν μαρτυρῆσαι μυστικῶς· ἀλλὰ πάλιν θαῦμα παράδοξον φαίνεται· ἐν γὰρ τῷ λάκκῳ τοῦ μαρτυρίου βεβλημένη, ὕμνον τὸν χερουβικὸν ὡς ἄγγελος ἔψαλλες, μετὰ τῶν ἀοράτως παρισταμένων σοι Δυνάμεων· καὶ αἴφνης σιγὴ μεγάλη τὸ τέλος μηνύουσα· ἡμῖν δὲ οὐκ ἔστιν ἄλλο τι εἰπεῖν, εἰ μὴ μόνον χαῖρεν. χαῖρε, ᾽Ελισάβετ γλυκυτάτη νύμφη τοῦ Χριστοῦ, ἔνδοξε ὁσιομάρτυς! νῦν δὲ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τῆ καταφλεγούσῃ σε ὑπὲρ ἡμῶν ἀγάπη κινουμένη, πρέσβευε τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

Ὁ Οἶκος.
Χαλεπόν ἐστι τοῖς ἀνθρώποις τὴν ἀλήθειαν εὑρεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ γὰρ πλειοτέρως καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἡ γῆ ἡμῶν κατακλύζεται τῆς ἁμαρτίας τοῖς κλύδωσιν· ὅθεν, ἵνα μή τις ἀπογνῷ, ἐν τοῖς οὐρανοῖς δεῖ αὐτὸν τὴν ἀλήθειαν ἐκζητῆσαι, ἔνθα κρυφίως κατέφυγεν, ἐμπόνως ἐδίδασκες, ὦ θεόσοφε Ὁσιομάρτυς. Ταύτην οὖν καὶ αὐτή, ὦ Ἐλισάβετ, ποθήσασα, δάκρυσιν αὐτὴν διηνεκῶς ἐπεζήτεις· ἣν ἐν τέλει καὶ ἐκτήσω, ἐθελουσίως τὸ αἷμά σου χέασα.

Ἐξαποστειλάριον.
Ἦχος γ΄. Ὁ οὐρανὸν τοῖς ἄστρος.

Ὦ Ἐλισάβετ μὴ παύσῃ, πτέρυξι πάντοτε θείαις, τῆς σῆς ἀφάτου ἀγάπης, σκέπουσα πάντας τοὺς πίστει, εἰς προστασίαν καλοῦντας, τὴν σὴν ἀντίληψιν Μάρτυς.

Θεοτοκίον.
Ὦ δὸς ἡμῖν Θεοτόκε, ἀκολουθῆσαι ἀξίως, τῇ ἐν Χριστῷ πολιτείᾳ, τῆς θαυμαστῆς Ἐλισάβετ· ὅπως Ἁγνὴ τῷ Υἱῷ Σου, εὐαρεστήσωμεν πάντες.

iconandlight.wordpress.com