Ζήλος για σωτηρία.

 

Αυτός που μόλις έχει μπει στο μονοπάτι της χριστιανικής ζωής είναι στην αρχή ακόμα αδύναμος, άρρωστος, ανοργάνωτος και άτακτος. Πρέπει να αποκτήσει τεράστια δύναμη και σταθερότητα, διαφορετικά θα πέσει κάτω από το βάρος των θλίψεων και των κατορθωμάτων που τον περιμένουν.

Η δύναμη που θα τον κάνει σταθερό και θα διασφαλίσει ότι όλοι οι κόποι του θα γίνουν καρποφόροι είναι ο ζήλος, η επιμέλεια, η εργατικότητα, η φροντίδα για την ευχαρίστηση του Θεού και η σωτηρία της ψυχής. Όπως ακριβώς ο αναζητητής του αληθινού θησαυρού δεν δίνει προσοχή στις δυσκολίες, δεν σταματά μπροστά στα εμπόδια και δεν τα φοβάται, έτσι συμβαίνει με κάθε Χριστιανό που έχει ζήλο και αναζητά τη σωτηρία - ξεπερνά τα πάντα και περνάει όλα τα μονοπάτια αλώβητος.

Η σωτήρια αναζήτηση παρέχει τα πάντα, ο Κύριος την έχει συνδέσει με μια ιδιαίτερη υπόσχεση: αναζητήστε και θα βρείτε. Αυτή η αναζήτηση είναι το ζωογόνο πνεύμα, με την εξαφάνιση του οποίου η ζωή πεθαίνει. Αυτή είναι η φωτιά που φέρνει ο Σωτήρας στη γη, αυτό είναι το φως και η ζωή Του. Το ατμόπλοιο σταματά όταν απελευθερώνεται ο ατμός. Ο οπαδός του Χριστού πέφτει ή κυλιέται προς τα πίσω όταν κρυώνει πνευματικά. Αυτό είναι που πρέπει να εφοδιαστούμε όταν εισερχόμαστε στην εκπλήρωση των εντολών και στον καθαρισμό από τα πάθη. Χωρίς αυτόν τον ζήλο, είναι αδύνατο ακόμη και να ξεκινήσει αυτό το έργο με το αληθινό του πνεύμα. Ακόμα κι αν κάποιος ξεκινήσει, θα εργαστεί άκαρπα, νωθρά, μόλις και μετά βίας. Αυτός είναι ένας κόπος του ανέμου.

Πολλοί άνθρωποι αφιερώνουν χρόνο σε κάποια κατορθώματα και κάνουν κάτι, αλλά δεν υπάρχουν καρποί από αυτό, λείπουν οι καρποί του πνεύματος, το πνεύμα του Θεού, που βρίσκεται στον ζήλο. Περνάει στη φύση μας γεμάτη πάθη και ακαθαρσία και μέσω κατορθωμάτων ή κανόνων ζωής που σχετίζονται με αυτό και με εμάς, η θεραπεία, η θεραπεία και η τελειοποίηση ξεκινούν από αυτό. Επομένως, το κατόρθωμα και οι σωτήριες δραστηριότητες είναι αγωγοί της χάριτος, και η οδός ή το συνδετικό νήμα είναι το πνεύμα του ζήλου. Γι' αυτό, όλοι οι πατέρες επιμένουν ιδιαίτερα να μην σβήσει αυτό το πνεύμα. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος το αποκαλεί σκύλο που γαβγίζει και μας προστάζει να το πειράζουμε συνεχώς. Ο Άγιος Ιωάννης ο Κασσιανός θεωρεί όλους όσους έχουν χάσει αυτό το πνεύμα ως τον άθλιο στον οποίο ο Κύριος είπε: Θα σε ξεράσω, γιατί δεν είσαι ούτε ζεστός ούτε κρύος, αλλά δροσερός, νωθρός. Ένα κάνεις, άλλο δεν κάνεις, αυτό που αναλαμβάνεις, δεν το κάνεις σωστά.

Ο Όσιος Μακάριος ο Μέγας λέει: ζητήστε και χτυπήστε (επιμονήστε), αυτή είναι η αρχή, αυτή είναι η πόρτα από την οποία μπαίνει κανείς. Εσύ μόνο επιμέλεια δείχνεις στην αναζήτηση, και ο Κύριος δεν θα ξεχάσει κανέναν που είναι δικός Του... Αυτός που δείχνει επιμέλεια ήδη δημιουργεί μια σύνδεση με τον Θεό. Ο Άγιος Βαρσανούφιος επαναλαμβάνει σχεδόν συνεχώς τη συμβουλή του να ανάβουμε μέσα μας τη φωτιά που έφερε ο Χριστός ο Κύριος. Στον Άγιο Ιωάννη της Κλίμακας, ο ζήλος είναι άλλοτε η φωτιά που καίει ξερά κλαδιά, άλλοτε το θεμέλιο κάθε καλής, αξιόπιστης και ασφαλούς πράξης. Γι' αυτό, προστάζει να ανακτηθεί αυτό το πνεύμα με τον ταχύτερο τρόπο, αν για κάποιο λόγο έχει χαθεί.

Κάποιοι πιστεύουν ότι είναι καλύτερο να αντικατασταθεί η ζήλια με σταθερότητα θέλησης ή θέλησης, φοβούμενοι τη βιασύνη και την απερισκεψία υπό την επήρεια της ζήλιας. Αλλά η σταθερότητα της θέλησης είναι επικίνδυνη - είναι κοντά στην υπολογιστική λογική, την ψυχρή αδιαφορία και την πράξη σύμφωνα με τον εγωισμό. Ισχύει για τη ζωή στον κόσμο, αλλά στη χριστιανική ζωή είναι επικίνδυνη. Η ζήλια μπορεί επίσης να είναι επικίνδυνη αν ενεργούμε αποκλειστικά σύμφωνα με αυτήν. Αλλά όποιος την έχει δεσμεύσει στην υπακοή ή την απάρνηση της θέλησης και της λογικής του και ενεργεί σύμφωνα με καθιερωμένους κανόνες δεν έχει τίποτα να φοβηθεί - ας υποκινήσει τη ζήλια. Είναι αλήθεια ότι η ζήλια υπονοεί ταχύτητα δράσης, αλλά όχι βιασύνη και απερισκεψία. Σημαίνει: πηγαίνετε, μην περιφέρεστε, μην στέκεστε στάσιμοι, επιδιώξτε με επιμέλεια, αλλά υπό επίβλεψη, κατά μήκος της υποδεικνυόμενης συγκεκριμένης πορείας.

Όλη η τάξη αυτού του ζήλου μπορεί να εκφραστεί ως εξής: «αναζητήστε με ελπίδα, χωρίς προηγούμενες συγκεκριμένες προσδοκίες και με την αίσθηση ότι βρίσκεστε στην αρχή, ότι τώρα ξεκινάτε». Αυτή η σκέψη του επαναλαμβάνεται σχεδόν αδιάκοπα από τον Όσιο Μακάριο τον Μέγα. Προφανώς, κάτι λείπει σε αυτόν που εισέρχεται σε αυτή την κατάσταση (του συνεχούς σωτήριου ζήλου), ή κάτι (εμφανίζεται) που καταστρέφει τον ζήλο ή οδηγεί σε χαλάρωση, αποδυνάμωση (εξ ου και η ανάγκη για συχνή επανάληψη της παρατιθέμενης σκέψης).

Πολλή δουλειά, πολλοί κίνδυνοι σε περιμένουν, αλλά πήγαινε, θα υπάρξει καρπός! Ο αγρότης τρώει επάξια το ψωμί του, τον καρπό της σκληρής δουλειάς του - το ίδιο ισχύει και για εσένα. Σύντομα θα περάσεις μέσα από τις θλίψεις και θα εισέλθεις στην ειρήνη, τότε θα απολαύσεις εσωτερικά εδώ (στη γη) και εκεί (στη μετά θάνατον ζωή). Είσαι πολεμιστής - κοίτα το στέμμα της νίκης και μην φοβάσαι τον θάνατο.

Σύντομα θα εμφανιστούν σημάδια αγνότητας, οι αρχές της δικαιοσύνης της καρδιάς. Όσο πιο αποφασιστικά ενεργήσεις, όσο πιο γρήγορα θα έρθουν όλα αυτά, τόσο καλύτερα θα διευθετηθούν και τόσο πιο σωτήριο θα είναι.

Επιδίωξε τον στόχο, μην σταματάς, δούλεψε σκληρά, αλλά μην προκαθορίζεις μόνος σου τον καρπό. Ο καρπός είναι δώρο του Θεού λόγω της εργασίας, και η προσφορά του δώρου είναι σύμφωνα με το θέλημα του Δότη. Γι' αυτό, ό,τι κι αν κάνετε, μην λέτε «Έφτασα» ή «Θα φτάσω», αλλά «αν φτάσω». Όταν ο ναύτης έχει καλύψει τα τρία τέταρτα της διαδρομής, αλλά δεν έχει ακόμη σαλπάρει, δεν μπορεί να πει αν θα φτάσει με ασφάλεια. Είστε στην ίδια κατάσταση - ποτέ μην θεωρείτε ότι έχετε φτάσει, θεωρήστε τον εαυτό σας κάποιον που αναζητά και αγωνίζεται (προς τον στόχο). Μην εμπιστεύεστε την καταπράυνση των παθών και μην βασίζεστε στη δύναμη των αρετών σας. Όλα μπορούν να χαθούν σε μια στιγμή. Μην κοιτάτε πίσω, αλλά μόνο μπροστά. Όλα όσα έχετε σας έχουν δοθεί από τον Κύριο. Είναι στη δύναμή Του να τα πάρει πίσω.

Επομένως, δεν πρέπει να θεωρούμε τίποτα σταθερό και αμετάβλητο, αλλά μόνο να φωνάζουμε: «Κύριε, σώσε με! Σώσε με, όπως ξέρεις πώς να οργανώνεις τους δρόμους της σωτηρίας!»

Γι' αυτό, ποτέ μην λες στον εαυτό σου: «Αρκετά προς το παρόν, δούλεψα σκληρά και μπορώ να ξεκουραστώ». Αυτή η χαλάρωση και η αυτοϊκανοποίηση είναι ο πρώτος εχθρός. Μια φαινομενικά ασήμαντη και αδύναμη σκέψη, αλλά είναι ο πιο ύπουλος προδότης, γιατί ακριβώς αυτή ανοίγει την πόρτα στους εχθρούς. Όποιος την αποδεχτεί και την ακούσει, τον περιμένει μια πτώση. Οι Άγιοι Πατέρες το έχουν παρατηρήσει αυτό και γι' αυτό προτείνουν συνεχώς σε κάθε αρχάριο: να προσέχεις, μην λες: «αυτό που έκανα είναι ήδη αρκετό, μπορώ να χαλαρώσω λίγο», αλλά να λες συνεχώς στον εαυτό σου: «γιατί είσαι εδώ (στη γη, ως εξόριστος από την αληθινή σου πατρίδα)» ή «γιατί δεν κάνεις τίποτα;»

Όταν στρέφεσαι στον Θεό, προσευχήσου να σε βοηθήσει να βάλεις τα θεμέλια για τη σωτηρία σου. Επανάλαβέ το αυτό συνεχώς (αποκατέστησε την αίσθηση ότι ξεκινάς τώρα, ότι δεν έχεις κάνει ακόμα τίποτα, ότι βρίσκεσαι στην αρχή του μονοπατιού της σωτηρίας). Ξεκίνα και καταβάλλεις συνεχώς όλη σου τη δύναμη, χωρίς να αφήνεις περιθώρια για καμία άνεση ή σκέψη, αλλά ζώντας με τη στάση στην καρδιά σου ότι μέχρι τον θάνατό σου πρέπει να υπομένεις και να ζεις μέσα σε κακουχίες και κόπο, ότι από τώρα και στο εξής δεν θα βρεις ανακούφιση, αλλά ακόμη μεγαλύτερες δυσκολίες. Αυτή είναι η αληθινή στάση του πνεύματος του ζηλωτή της σωτηρίας - ασφαλής, διαρκής, που δεν επιτρέπει ούτε χαλάρωση, ούτε άκρατο ενθουσιασμό, ούτε αυτοπεποίθηση, ούτε έπαρση!

Άγιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος, Διδασκαλία που σώζει ψυχές, Ορθόδοξος Εκδοτικός Οίκος «Άγιος Ευστάθιος Πλακίδος», Σόφια, 2001.