Παναγιώτατε, Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες, ελλογιμότατε και αγαπητέ μου κύριε Καθηγητά, κυρίες και κύριοι.
Το θέμα που θα πραγματευτούμε είναι: «η
μετάνοια στα χρόνια της κρίσης». Μοιάζει παράξενο, πως ένα πρωτίστως
πνευματικό γνώρισμα, όπως η μετάνοια, μπορεί να σχετίζεται με κάτι
σχεδόν εξ ορισμού κοσμικό και υλικό, όπως η κρίση. Είναι όμως απόλυτα
συνδεδεμένα μεταξύ τους και μάλλον στην ανυπαρξία του ενός οφείλεται η
ύπαρξη του άλλου.
Από την πρώτη Κυριακή του Τριωδίου μέχρι
και την Ε’ Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ακούμε τον κατανυκτικό
ύμνο «τῆς μετανοίας ἄνοιξόν μοι πύλας Ζωοδότα» σαν ικετήρια δέηση προς
τον Κύριο. Ζητάμε, κυρίως κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου,
περισσότερο από κάθε άλλη, να μας ανοίξει την πύλη της μετανοίας, να μας
χαρίσει αυτό το δώρο, για να μπορέσουμε να αποκαταστήσουμε την
διαταραγμένη σχέση πού έχουμε μαζί Του. Η μετάνοια, σημαίνει μεταβάλλω
τρόπο νοήσεως και σκέψεως, ταυτόχρονα όμως αλλάζω και τον τρόπο ζωής. Ο
κορυφαίος θεολόγος και Αρχιεπίσκοπος της Θεσσαλονίκης, ο Άγιος Γρηγόριος
Παλαμάς μας δίνει τον ορισμό: «μετάνοια εστί το μισήσαι την αμαρτίαν
και αγαπήσαι την αρετήν και εκκλίναι από του κακού και ποιήσαι το
αγαθόν» (ΕΠΕ 11, 492). Αυτή η απομάκρυνση από το κακό είναι το μεγάλο
ζητούμενο. Πρόκειται για την μετάβαση από την κατάσταση των παθών στην
περιοχή της αρετής, αφού η μετάνοια ως μόνιμη πνευματική κατάσταση
σημαίνει την σταθερή κατεύθυνση του ανθρώπου προς τον Θεό. Αυτός είναι
άλλωστε και ο σκοπός της ζωής μας.
