Το The Head of Christ δεν είναι απλώς ένας γνωστός θρησκευτικός πίνακας. Είναι η εικόνα που έμαθε σε εκατομμύρια ανθρώπους να φαντάζονται τον Ιησού με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.
Ο πίνακας δημιουργήθηκε το 1940 από τον Αμερικανό καλλιτέχνη Warner Sallman. Μέσα σε λίγα χρόνια, πέρασε από τις εκτυπώσεις και τα εκκλησιαστικά βιβλιοπωλεία σε σπίτια, σχολεία, εκκλησίες, στρατώνες και δημόσιους χώρους.
Η δύναμή του δεν ήταν μόνο καλλιτεχνική. Ήταν κυρίως πολιτισμική. Ένα έργο που ξεκίνησε ως θρησκευτική εικόνα έγινε σχεδόν το «στάνταρ» πρόσωπο του Ιησού για μεγάλο μέρος του δυτικού κόσμου.
Πώς ξεκίνησε η εικόνα
Η ιστορία αρχίζει πριν από τον πίνακα. Το 1924, ο Sallman έκανε ένα ασπρόμαυρο σκίτσο με τίτλο The Son of Man για το περιοδικό Covenant Companion, που συνδεόταν με την Ευαγγελική Διαθηκική Εκκλησία.
The Son of Man Covenant Companion
Το σκίτσο άρεσε πολύ. Έμεινε στη μνήμη των αναγνωστών και ακολούθησαν νέες εκδοχές. Το 1940, ο Sallman το μετέτρεψε σε ελαιογραφία. Αυτή η εκδοχή έγινε γνωστή ως The Head of Christ.
Ο Sallman δεν ήταν καλλιτέχνης των μεγάλων μουσείων. Ήταν εμπορικός εικονογράφος από το Σικάγο. Ήξερε πώς λειτουργεί μια εικόνα στο μάτι του απλού ανθρώπου. Ήξερε επίσης πώς να φτιάχνει ένα πρόσωπο που δείχνει ήρεμο, καθαρό και εύκολα αναγνωρίσιμο. Στον πίνακα, ο Ιησούς κοιτάζει προς τα πάνω και στο πλάι. Έχει μακριά μαλλιά, κοντό μούσι και ήπια έκφραση. Η εικόνα μοιάζει περισσότερο με πορτρέτο παρά με σκηνή από τη Βίβλο. Αυτό την έκανε άμεση.
Πώς έγινε τόσο διάσημος
Η μεγάλη διάδοση ήρθε όταν οι Anthony Kriebel και Fred Bates ανέλαβαν την εμπορική προώθηση της εικόνας στα τέλη του 1940. Από το 1941, οι αναπαραγωγές κυκλοφόρησαν μαζικά με την υπογραφή τους και με δικαιώματα της Warner Press. Το The Head of Christ δεν έμεινε σε έναν τύπο εκτύπωσης. Τυπώθηκε σε μικρές κάρτες, κάδρα, εκκλησιαστικά έντυπα, ευχετήριες κάρτες, ημερολόγια, κουμπιά, ακόμα και αντικείμενα καθημερινής χρήσης.
Ο πίνακας του Warner Sallman έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες του Ιησού στον 20ό αιώνα.
Μέχρι το 1944 είχαν ήδη τυπωθεί εκατομμύρια αντίτυπα. Σύμφωνα με τους εκδότες του έργου, οι αναπαραγωγές ξεπέρασαν τα 500 εκατομμύρια. Άλλες νεότερες αναφορές μιλούν ακόμη και για πάνω από ένα δισεκατομμύριο αντίτυπα. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος βοήθησε πολύ στη διάδοση. Η YMCA και ο Στρατός της Σωτηρίας μοίρασαν μικρές εκδοχές της εικόνας σε Αμερικανούς στρατιώτες. Πολλοί τις κράτησαν μαζί τους ως προσωπικό αντικείμενο πίστης και παρηγοριάς.
Μετά τον πόλεμο, η εικόνα μπήκε ακόμη πιο βαθιά στην αμερικανική καθημερινότητα. Εμφανίστηκε σε σχολεία, βιβλιοθήκες, κέντρα κοινότητας, αστυνομικά τμήματα και δικαστήρια. Για πολλούς ανθρώπους, δεν ήταν απλώς ένας πίνακας. Ήταν «η» εικόνα του Ιησού.
Το The Head of Christ έγινε διάσημο χωρίς να το ξέρουν όλοι ως έργο τέχνης. Πολλοί αναγνώριζαν το πρόσωπο, αλλά δεν ήξεραν ποιος το ζωγράφισε. Αυτό δείχνει τη δύναμη της επανάληψης. Όταν μια εικόνα εμφανίζεται ξανά και ξανά, σε σπίτια, εκκλησίες και σχολεία, αρχίζει να μοιάζει αυτονόητη. Ο κόσμος δεν τη βλέπει πια ως επιλογή ενός καλλιτέχνη. Τη βλέπει σαν κάτι δεδομένο.
Ο Sallman έφτιαξε έναν Ιησού ήρεμο, προσιτό και «καθαρό» για το κοινό της εποχής του. Δεν έδειξε έναν ιστορικό άνθρωπο της Παλαιστίνης του 1ου αιώνα. Έδειξε έναν Ιησού όπως μπορούσε να τον δεχτεί εύκολα η λευκή, προτεσταντική Αμερική του 20ού αιώνα. Αυτό εξηγεί και την επιτυχία του. Η εικόνα δεν ζητούσε από τον θεατή να σκεφτεί δύσκολα. Τον καλούσε να νιώσει οικειότητα, ασφάλεια και πίστη.
Συντάκτης: Γρηγόρης Κεντητός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου