Υπάρχουν στιγμές που η ιστορική αλήθεια συγκρούεται μετωπικά με την εκκλησιαστική βιτρίνα, αποκαλύπτοντας πόσο πολύ μπορεί να αλλοιωθεί το πνεύμα του Ευαγγελίου όταν αναμειχθεί με την ανθρώπινη αλαζονεία. Όπως είδαμε και στην περίπτωση της ποιμαντορικής ράβδου, έτσι και στην αρχιερατική μίτρα αντικρίζουμε το ίδιο οδυνηρό φαινόμενο: τη μεταμόρφωση ενός συμβόλου άκρας ταπείνωσης και θυσίας σε ένα επιβλητικό, χρυσοποίκιλτο έμβλημα κοσμικής εξουσίας. Αρκεί κανείς να αντιπαραβάλει τα γεγονότα του Θείου Πάθους με τη σημερινή εικόνα των αρχιερατικών αμφίων, για να αντιληφθεί το μέγεθος της απόστασης που χωρίζει την απλότητα του Χριστού από την πολυτέλεια των σύγχρονων διοικούντων.
Το Ακάνθινο Στεφάνι και το Σουδάριο της Ταφής
Ας γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, στο Πραιτώριο, εκεί όπου γράφτηκε η κορυφαία πράξη της θείας κενώσεως. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες, θέλοντας να εμπαίξουν τον Βασιλέα της Δόξης, έπλεξαν ένα στεφάνι από σκληρά, μυτερά αγκάθια και το πίεσαν με βία πάνω στο άχραντο κεφάλι Του. Το ακάνθινο στεφάνι δεν ήταν κόσμημα, αλλά όργανο φρικτού βασανισμού και χλευασμού. Κάθε αγκάθι τρυπούσε τη σάρκα του Κυρίου, κάνοντας το αίμα να κυλά στο πρόσωπό Του, σφραγίζοντας με πόνο την απέραντη αγάπη Του για τον άνθρωπο.
Λίγες ώρες αργότερα, στον Γολγοθά και στον τάφο, συναντάμε το σουδάριο. Τι ήταν στην πραγματικότητα το σουδάριο της εποχής εκείνης; Ήταν ένα απλό, ταπεινό κομμάτι λινού υφάσματος, ένα νεκρικό μαντήλι με το οποίο έδεναν σφιχτά το κεφάλι και το σαγόνι του νεκρού, ώστε να μην μένει ανοιχτό το στόμα του και να καλύπτεται το άψυχο πρόσωπό του μέσα στο μνήμα. Με αυτό το ευτελές ύφασμα τυλίχθηκε η κεφαλή του τετραήμερου Λαζάρου, και με ένα τέτοιο σουδάριο περιέδεσαν το αιματοβαμμένο κεφάλι του Ιησού κατά την αποκαθήλωση και την ταφή Του. Ήταν το σύμβολο της εσχάτης ταπεινώσεως, της φθοράς και του θανάτου που δέχθηκε ο Θεάνθρωπος για να μας λυτρώσει.
Η Κατάλυση της Αποστολικής Παράδοσης και η Υιοθέτηση του Αυτοκρατορικού Στέμματος
Πώς φτάσαμε, λοιπόν, από τα ματωμένα αγκάθια και το νεκρικό πανί στα βαρύτιμα, χρυσοκέντητα καλύμματα που στολίζουν σήμερα τις κεφαλές των επισκόπων; Η ιστορία είναι αμείλικτη. Στην Πρώτη Εκκλησία, αλλά και καθ' όλη τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, οι επίσκοποι λειτουργούσαν εντελώς ακάλυπτοι, τηρώντας κατά γράμμα τη ρητή εντολή του Αποστόλου Παύλου: «Πᾶς ἀνὴρ προσευχόμενος ἢ προφητεύων κατὰ κεφαλῆς ἔχων καταισχύνει τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ» (Α΄ Κορ. 11, 4). Θεωρούσαν αδιανόητο και βαρύτατη ασέβεια να καλύπτει ο άνδρας —και πολύ περισσότερο ο λειτουργός του Υψίστου— το κεφάλι του την ώρα που στέκεται μπροστά στο Θυσιαστήριο και τελεί τα Άγια Μυστήρια. Αυτή την αλήθεια μαρτυρούν αδιάψευστα όλες οι αρχαίες τοιχογραφίες και οι ιερές εικόνες, όπου οι Μεγάλοι Ιεράρχες της πίστεώς μας —ο Μέγας Βασίλειος, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ο Άγιος Νικόλαος, ο Άγιος Σπυρίδων— εικονίζονται πάντοτε μέσα στο Ιερό Βήμα με ακάλυπτη την κεφαλή, σε στάση άκρας ταπείνωσης ενώπιον του Θεού.
Η μοναδική εξαίρεση σε ολόκληρη την Ορθόδοξη Ανατολή ήταν ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας, ο οποίος φορούσε στη Λειτουργία ένα λιτό, υφασμάτινο, κωνικό κάλυμμα ως τοπική κληρονομιά της αρχαίας εκκλησίας της Αιγύπτου. Όλοι οι υπόλοιποι επίσκοποι, ακόμη και ο ίδιος ο Οικουμενικός Πατριάρχης, λειτουργούσαν ακάλυπτοι μέχρι και τον 16ο αιώνα. Το κλειστό, θολωτό στέμμα με τον σταυρό στην κορυφή και τους πολύτιμους λίθους ήταν αποκλειστικά το βυζαντινό αυτοκρατορικό στέμμα, το οποίο φορούσαν οι κοσμικοί μονάρχες της Κωνσταντινούπολης.
Μετά την Άλωση του 1453 και κατά τη σκοτεινή περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι αρχιερείς ανέλαβαν εθναρχικά, διοικητικά και δικαστικά καθήκοντα. Μέσα σε εκείνη τη συγκυρία, γοητευμένοι από τη χαμένη αίγλη του παλατιού, οικειοποιήθηκαν το αυτοκρατορικό στέμμα και το μετέτρεψαν σε λειτουργικό άμφιο. Επειδή όμως γνώριζαν πολύ καλά ότι ο πιστός λαός θα σκανδαλιζόταν αν έβλεπε τους ποιμένες του να ντύνονται με βασιλικά λούσα και να υποδύονται τους κοσμικούς άρχοντες, επινόησαν μια βολική θεολογική δικαιολογία. Για να μην τους πάρει ο λαός με τις πέτρες βλέποντάς τους να το παίζουν αυτοκράτορες, βάφτισαν το χρυσό στέμμα «μίτρα» και το παρομοίασαν με το ακάνθινο στεφάνι και το σουδάριο του Χριστού!
Ω, τι ξεπεσμός, τι υποκρισία και τι βλασφημία απέναντι στο Πάθος του Κυρίου! Να παίρνεις το βασιλικό στέμμα των παλατιών, φορτωμένο με χρυσάφι, μαργαριτάρια, ρουμπίνια και σμαράγδια, και να τολμάς να λες στον λαό ότι αυτό το αντικείμενο χλιδής συμβολίζει τα αγκάθια που μάτωσαν τον Χριστό και το νεκρικό πανί που κάλυψε το πρόσωπό Του στον τάφο! Πρόκειται για μια κατάφωρη προσβολή της θυσίας του Σωτήρα μας, μια προσπάθεια να ντυθεί η κοσμική ματαιοδοξία με τον μανδύα της ευαγγελικής ταπείνωσης.
Ο Εωσφορικός Θρόνος μέσα στο Θυσιαστήριο
Η πικρή αλήθεια είναι πως ορισμένοι άνθρωποι δεν εντάχθηκαν στους κόλπους της Εκκλησίας για να υπηρετήσουν τον Κύριο και Θεό μας, ούτε για να θυσιαστούν για το ποίμνιο, αλλά για να ικανοποιήσουν την προσωπική τους ματαιοδοξία, προσποιούμενοι τον αυτοκράτορα. Η αγάπη για τα αξιώματα, τις τιμές, τα πρωτοκαθεδρία και τα χρυσά στέμματα τύφλωσε τα πνευματικά τους μάτια.
Και είναι τέτοια η πνευματική κατάπτωση, ώστε στις μέρες μας ορισμένοι από αυτούς δεν διστάζουν να φτάσουν στο έσχατο σημείο της ύβρεως: να αφαιρέσουν τον ίδιο τον Θεό, τον Εσταυρωμένο, από τη θέση Του πίσω από την Αγία Τράπεζα, με διάφορες ανιστόρητες και φαιδρές προφάσεις, προκειμένου να τοποθετήσουν εκεί έναν δεύτερο, δικό τους θρόνο! Διώχνουν την εικόνα της θυσίας του Χριστού από το κέντρο του ναού, για να θρονιαστούν οι ίδιοι, απολαμβάνοντας τιμές που ανήκουν μόνο στον Θεό.
Μπροστά σε αυτό το αποτρόπαιο θέαμα, έρχονται αυθόρμητα στον νου μας οι προφητικές Γραφές και τα λόγια της αλαζονείας του Εωσφόρου, όπως τα κατέγραψε ο προφήτης Ησαΐας, περιγράφοντας την πτώση εκείνου που θέλησε να κλέψει τη δόξα του Δημιουργού: «Εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβήσομαι, ἐπάνω τῶν ἀστέρων τοῦ οὐρανοῦ θήσω τὸν θρόνον μου, καθιῶ ἐν ὄρει ὑψηλῷ ἐπὶ τὰ ὄρη τὰ ὑψηλὰ τὰ πρὸς Βορρᾶν, ἀναβήσομαι ἐπάνω τῶν νεφῶν, ἔσομαι ὅμοιος τῷ Ὑψίστῳ» (Ησαΐας 14, 13-14). Δηλαδή: «Θα ανέβω στον ουρανό, πάνω από τα άστρα του ουρανού θα στήσω τον θρόνο μου, θα καθίσω σε όρος υψηλό, θα ανέβω πάνω από τα σύννεφα και θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο». Αυτή ακριβώς η εωσφορική έπαρση, που γκρέμισε τον πρώην φωτεινό άγγελο στα βάθη του Άδη, φωλιάζει σήμερα σε όσους γκρεμίζουν τον Σταυρό με τον Θεό για να υψώσουν τον δικό τους θρόνο.
Η Τελική Νίκη Ανήκει στον Εσταυρωμένο
Ας το γνωρίζουν καλά όλοι εκείνοι που κρύβονται πίσω από χρυσές μίτρες, βαρύτιμους σάκκους και αυτοκρατορικές φαντασιώσεις: ο Θεός δεν εμπαίζεται. Όσο κι αν προσπαθούν να εξορίσουν τον Εσταυρωμένο από τα θυσιαστήρια, όσο κι αν μετατρέπουν την Εκκλησία σε θέατρο κοσμικής επίδειξης, η Ιστορία έχει ήδη γραφτεί με το αίμα του Γολγοθά. Τα χρυσά στέμματα της ματαιοδοξίας θα λιώσουν σαν κερί, και οι επίγειοι θρόνοι της αλαζονείας θα γκρεμιστούν. Στο τέλος, δεν θα επικρατήσουν ούτε οι σύγχρονοι «αυτοκράτορες» ούτε οι παραχαράκτες της πίστεως. Στο τέλος θα νικήσει ο Χριστός, ο Εσταυρωμένος Βασιλέας, και αυτό, όσο κι αν προσπαθούν να το ξεχάσουν, το γνωρίζουν βαθιά μέσα τους οι πάντες!

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου