Σύμφωνα μέ τίς Ἀπόκρυφες Πράξεις ὁ Ἀπόστολος Φίλιππος διωκόμενος ἀπό τὴν Ἀσία, λόγῳ τοῦ ὅτι, σθεναρῷ τῷ τρόπῳ, ἐκήρυσσε Ἰησοῦν Ἐσταυρωμένον καί Ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν, ἦλθε περί το 55 ἤ 59 μ.Χ. στήν περιβόητη πόλη τῶν Ἀθηνῶν. Ἐκεῖ καί μπροστά σέ ἀκροατήριο ἑκατοντάδων μορφωμένων Ἐθνικῶν ἐκήρυξε μέ παρρησία τὸ Ἱερόν
Εὐαγγέλιον. Οἱ ὑπερφίαλοι εἰδωλολάτρες, θορυβηθέντες ἀπό τήν ἀκαταμάχητη διδασκαλία τοῦ ἔνθεου Ἀποστόλου Φιλίππου, ἔγραψαν αὐθωρεῖ καί παραχρῆμα στον ἀρχιερέα Ἱεροσολύμων Ἀνανία ζητώντας ἐναγωνίως τήν προσωπική συνδρομή του. Πράγματι ὁ Ἀνανίας πρόθυμα ἀνταποκρίθηκε κι ἔτσι ἔφθασε ἀσμένως στήν Ἀθήνα μέ τήν πολυπληθή συνοδεία 500 ἀνδρῶν. Φυσικά ἦταν πεπεισμένος ὅτι θά ἀποστομώσει τόν θρασύ κατ’ αὐτόν Ἀπόστολο Φίλιππο. Ὅμως, ἡ ὅλη κατάσταση ἐκτυλίχθηκε ἐκ διαμέτρου ἀντίθετα. Ὁ Ἀπόστολος Φίλιππος ἀνέτρεψε πανηγυρικά τά σαθρά ἐπιχειρήματα τοῦ Ἀρχιερέα Ἀνανία, μέ ἀποτέλεσμα ὁ τελευταῖος νὰ ἐκμανεῖ. Στήν παραφορά του μάλιστα ἐπάνω ἐπιχείρησε νά μαστιγώσει ὁ ἴδιος τὸν Ἀπόστολο Φίλιππο. Μάταια ὅμως!Πάραυτα αὐτός καί ἡ πολυάριθμη συνοδεία του τυφλώθηκαν!! Το συγκλονιστικό τοῦτο γεγονός ὤθησε τούς 500 ἄνδρες, που τον συνόδευαν, στήν ὁδό τῆς σωτηρίας. Ὅλοι τους βαπτίστηκαν χριστιανοί. Κάτι ἀνάλογο, δυστυχῶς, δέν συνέβη μέ τὸν ἐπηρμένο Ἀνανία, πού παρέμεινε ἕως τό τέλος ἀμετανόητος.
Μέ ἀφορμή τό θαυμαστό τοῦτο περιστατικό, πού διασώζουν οἱ Ἀπόκρυφες Πράξεις, γράφει σχετικά ὁ Χρ. Ἐνισλείδης: «… καί παρέμεινε στην Ἀθήνα ὁ Ἀπόστολος Φίλιππος ἐπί δύο ἔτη εὐαγγελιζόμενος τον Λόγο τοῦ Θεοῦ καί μάλιστα ἀπεστόμωσε καί ἐβύθισε ζῶντα τόν Ἀρχιερέα τῶν Ἰουδαίων Ἀνανία, ἐπειδή ἀντέλεγε αὐτῷ» (1).
Ἀπέναντι ἀπό τόν Ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Φιλίππου ὑπῆρχε μία θρυλική βρύση ἤ κρήνη στήν ὁποίαν, σύμφωνα μέ τήν παράδοση, ἐλούζοντο τίς νύχτες τά κακοποιά καί ὀλέθρια στοιχειά τοῦ καταχθόνιου κόσμου τῶν Ἀθηνῶν. Εὔλογα λοιπόν, στό σημεῖον αὐτό, προκύπτει τὸ ἐρώτημα: «ἐκεῖ ἄραγε νὰ ἐβύθισε ὁ Ἀπόστολος Φίλιππος τὸν ἀσεβῆ Ἀρχιερέα;». Πάντως μετά τό θαυμαστόν τοῦτο γεγονός ὁ ἔνδοξος Μαθητής τοῦ Κυρίου Ἀπόστολος Φίλιππος «κατέστησε διακόνους καί πρεσβυτέρους καί χειροτονήσας τόν Ἅγιον Νάρκισσον ἐπίσκοπον Ἀθηνῶν (ἑορτάζει στίς 31 Ὀκτωβρίου), τόν ὁποῖον ἀναφέρει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Ρωμαίους ἐπιστολήν του «ἀσπάσασθε τούς ἐκ τῶν Ναρκίσσου τους ὄντας ἐν Κυρίῳ» (Ρωμ. 16,11) ἀπῆλθεν εἰς Παρθίαν» (2).
Παρεμφερεῖς πληροφορίες, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἔνθεη δραστηριότητα τοῦ Ἀποστόλου Φιλίππου στήν Ἀθήνα, μᾶς δίνουν ἀκόμα ὁ Γ. Δέρβος καί ὁ ἀκαταπόνητος Ἀθηναιογράφος Δημήτριος Γ. Καμπούρογλου.
Ὅμως καί μιά ἄλλη παράδοση σχετική μέ τόν Ἅγιον Ἀπόστολον Φίλιππον ἀξίζει νά τύχει τῆς ἰδιαίτερης προσοχής μας. Ἄς τήν παρακολουθήσουμε: «ὁ Ἀπόστολος Φίλιππος ἀνέστησε τὸν υἱόν κάποιας χήρας τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ὁποία ἀπό μεγάλη εὐγνωμοσύνη τόν φιλοξένησε στό σπίτι της καί τό μετέτρεψε σέ Ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Φιλίππου μετά τό μαρτυρικό θάνατό του κάτωθι τῆς πύλης τῆς Ἀγορᾶς, ἔνθα ὁ Ναός σώζεται μέχρι σήμερον» (4). Ἀλλά καί στόν «Μέγα Συναξαριστή» μήνας Νοέμβριος, ὑπάρχει σχετική ἀναφορά, πού αξίζει να προσέξουμε. Διαβάζουμε συγκεκριμένα: «τό μέρος ὅπου ὁ Ἀπόστολος Φίλιππος ἀπεστόμωσε τὸν Ἀνανία καὶ ἐβύθισε τόν Γραμματέα του εἶναι τὸ σημεῖον, πού στεγάζεται καί σήμερα ὁ Ναός του». Ἐδῶ ἔχουμε διαφοροποίηση ὅσον ἀφορᾶ τὸ πρόσωπο, πού ἐβύθισε ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος Φίλιππος. Τήν θέση τοῦ βυθισθέντα ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Φίλιππο καταλαμβάνει ὄχι ὁ ὑπερόπτης Ἀνανίας, ἀλλά ὁ Γραμματέας του. Πάντως ἡ ἐκδοχή αὐτή δέν εἶναι ἡ ἐπικρατέστερη.
Σέ μεταγενέστερα χρόνια, μέσα τοῦ 15ου αἰῶνα, ὑπῆρχε ἡ αἴσθηση, ὅτι στὸ σημεῖο πού ἐκτίσθη ὁ Ναός τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Φιλίππου εἶχε βυθιστεῖ ὁ ἀσεβής Ἀνανίας. Αὐτό τό ἀναφέρει κάποιος περιηγητής πού ἔτυχε σέ σχετική περί Ἁγίου Ἀποστόλου Φιλίππου συζήτηση.
Ὑπάρχει ἀκόμη παράδοση πού κάνει λόγο γιά μαρτύριο τοῦ ἐν λόγῳ Ἀποστόλου στήν Ἀθήνα. Τὴν εἶχε πρῶτος ἐπισημάνει ὁ μακαριστός Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν Χρυσόστομος Παπαδόπουλος. Σύμφωνα μ’ αὐτή «ὁ Ναός τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Φιλίππου δεικνύει τόν τόπον, ὅπου ὁ Ἀπόστολος ὑπέστη τό μαρτύριόν του». Εἶναι πιθανόν αὐτή ἡ μαρτυρία νά μήν ἀφορᾶ τὸν Ἀπόστολο Φίλιππο ἀλλὰ τὸν Ἐπίσκοπο Ἀθηνῶν Φίλιππο πού μαρτύρησε τὸ ἔτος 981 μ.Χ. καί ὁ ὁποῖος ἑορτάζει στις 12 Ὀκτωβρίου (5).
Ὅσον ἀφορᾶ τὸ πότε κτίστηκε ὁ Ἱερός Ναός τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Φιλίππου, τά πράγματα εἶναι μᾶλλον ξεκαθαρισμένα. Το σύνολο σχεδόν τῶν ἀξιόπιστων πηγῶν συγκλίνει, σε γενικές γραμμές, στήν αὐτή περίπου χρονολογία, δηλαδή ὅτι «κατά τον 9ον μ.Χ. αἰῶνα κτίζεται ὁ πρῶτος καί ἱστορικός Ναός τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Φιλίππου» (6). Κατά τούς ἱστορικούς ὁ Ἱερός αὐτός Ναός, δέν ἀνήκει στίς πρῶτες χριστιανικές Ἐκκλησίες πού ἔγιναν στήν Ἀθήνα ἐπί αὐτοκράτορα τοῦ Βυζαντίου Ιουστινιανοῦ (485-565 μ.Χ.). Οἱ τελευταῖες προέκυψαν διά τῆς μετατροπῆς τῶν παλαιῶν εἰδωλολατρικῶν ναῶν σε χριστιανικούς. Χαρακτηριστικό περί τούτου παράδειγμα εἶναι ὁ περίβλεπτος Παρθενώνας, πού ἔγινε Ναός τῆς Παναγίας τῆς Ἀθηνιώτισσας, ἐνῶ ἀρχικά εἶχε ἀφιερωθεῖ στήν ἀνύπαρκτη θεά Ἀθηνᾶ (7). Ἄλλο παρόμοιο παράδειγμα εἶναι τό γνωστό μας Θησεῖον, Ἡφαίστειον, πού ἀφιερώθηκε στόν Ἅγιο Γεώργιο τόν Τροπαιοφόρο καί λειτούργησε ὡς χριστιανικός Ναός μέχρι τό ἔτος 1834.
Βιβλιογραφία:
1. Χρ. Ἐνισλείδης: «Ἡ Παντάνασσα τῶν Ἀθηνῶν» 1966, σελ. 28
2. π. Ἀθανάσιος Ἀ. Ἀττάρτ: «Ἅγιος Φίλιππος» 2001, σελ. 20.
3. Χριστιανική Γραμματολογία-Τόμος Γ’, σελ. 55
4. π. Ἀθανάσιος Α. Αττάρτ: «Ἅγιος Φίλιππος» 2001, σελ. 20.
5. π. Ἀθανάσιος Α. Αττάρτ: «Ἅγιος Φίλιππος» 2001, σελ. 19.
6. Δημ. Γ. Καμπούρογλου: «Αἱ Παλαιαί Ἀθῆναι», 1922, σελ. 286-288.
7. Δημ. Γ. Καμπούρογλου: «Ἱστορία τῶν Ἀθηνῶν» Τουρκοκρατία, Περίοδος Α’ 1458-1687.
Πηγή: «Ὁ Ἅγιος Φίλιππος Ἀθηνῶν καὶ οἱ περὶ αὐτὸν κατεδαφισθέντες Ἱεροὶ Ναοὶ καὶ Ναΐσκοι ἀπὸ τοῦ 1ου αἰῶνος μ.Χ. ἕως σήμερον», Πρωτοπρεσβυτέρου Ἀθανασίου Ἀ. Ἀττὰρτ Λυκειάρχου, Ἱερὸς Ναὸς Ἁγίου Ἐνδόξου Ἀποστόλου Φιλίππου (Ἀδριανοῦ 19), Ἀθήνα 2003, σέλ.21-24
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου