Πρώτος δεν είναι εκείνος που τα µάτια των ανθρώπων τον βλέπουν ανεβασµένο ψηλά, αλλ᾽ αυτός που οι καρδιές των ανθρώπων νιώθουν… ότι έχει αγάπη… Άγιος Φίλιππος, ο άφοβος πατριάρχης Μόσχας που αντιστάθηκε στον παρανοϊκό ηγεμόνα.

 

Ὁ λαὸς ἵσταται διὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ Συναξαρίου.
Συναξάριον
Τῇ θ´(9ῃ) τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου, μνήμη τοῦ ἁγίου μάρτυρος Πολυεύκτου , ἐν Μελιτινῇ τῆς Ἀρμενίας ξίφει τελειωθέντος. (295)·
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ ἁγία ἔνδοξος ὁσιομάρτυς Ἀντωνία, ἡ ἐκ Νικομηδείας, ἐν θαλάσσῃ ῥιφθεῖσα, πνιγμῷ τελειοῦται.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου ἐνδόξου μάρτυρος Λαυρεντίου
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων αὐταδέλφων Πέτρου ἐπισκόπου Σεβαστείας (395), καὶ Ναυκρατίου τοῦ ὁσίου, ἀδελφῶν τοῦ Μεγάλου Βασιλείου.
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων ὁσιομαρτύρων Πατέρων καὶ Ἀββάδων τῶν ἐν τῇ Λαύρᾳ τοῦ Χοζεβᾶ ἀναιρεθέντων ὑπὸ τῶν Περσῶν ἐν ἔτει χιδ´ (614).
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Εὐστρατίου τοῦ θαυματουργοῦ τῆς Μονῆς τῶν Ἀγαύρων ἐν Προύσῃ τῆς Βιθυνίας. (θ´ αἰ.)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ὁσίων Βασιλείου καὶ Γρηγορίου ἐν τῇ Μονὴ τῶν Αὐγάρων, τῶν θαυματουργῶν, αὐταδέλφων καὶ ἐκ μητρὸς θείων τοῦ Ἁγίου Εὐστρατίου (η’- θ´ αἰ.)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ὁσίων πατέρων Νικήτα (3 Απριλίου, 824) καὶ Νικηφόρου (4 Μαΐου, 813) τῶν Ὁμολογητῶν καὶ Ἀθανασίου τοῦ θαυματουργοῦ, ἡγουμένων τῆς Μονῆς Μηδικίου.
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἀνάμνησις τοῦ μεγάλου σεισμοῦ, τοῦ γενομένου ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐν ἔτει ωξθ´ (869)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῆς ἁγίας παρθενομάρτυρος Μαρκιανῆς, ἀθλησάσης ἐν Μαυριτανίᾳ τῆς βορείου Ἀφρικῆς. (303)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Μαρκελλίνου, ἐπισκόπου Ἀγκῶνος ἐν Ἰταλίᾳ. (566)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῆς ἁγίας νεομάρτυρος Παρθένας τῆς Ἐδεσσαίας, ἀθλησάσης ἐν Ἐδέσσῃ Μακεδονίας ἐν ἔτει ͵ατοε´ (1375). Ἔτι δὲ καὶ τῶν σὺν αὐτῇ μαρτυρησασῶν Νεονίλλας καὶ Δομνίνας.
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Φιλίππου, Μητροπολίτου Μόσχας καὶ πάσης Ῥωσσίας. (1569) (μνήμη 9/1 καί 23/12 Μαρτύριο, 1568) [3/7 ἀνακ. λειψ. καί 5/10 σύναξι]
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου Ἰωνᾶ (Μιροσνιτσένκο), μαθητοῦ τοῦ Ὁσίου Σεραφείμ τοῦ Σαρώφ καί κτίτορος τῆς Μονῆς τῆς Ἁγίας Τριάδος ἐν Κιέβῳ (1902)
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ οἱ Ἅγιοι νεο-ἱερομάρτυρες καὶ Ὁμολογητὲς: Τύχων (Nikanorov, 1920), Βασιανὸς (Pyatnitsky, 1941), Ἀντωνίνα (Bryanskikh, 1938) ἐν πολλαῖς βασάνοις, φυλακαῖς καὶ διωγμοῖς ὑπὸ τῶν ἀθέων μπολσεβίκων ὑπωπιασθέντες καὶ τελειωθέντες ἐν Ῥωσίᾳ .

Στίχ. Ἀσκητῶν κρίνα, Χοζεβῖται Πατέρες,
ἐχθρῶν μιαρῶν ἀνηρέθητε σπάθαις.
Στίχ. Φίλιππος φιλῶν προστάγματα Κυρίου,
Ὑπὲρ αὐτῶν τίθησι ψυχὴν προθύμως.

Η Βασιλεία του Χριστού… καταδιώκεται από το βασίλειο του άρχοντα του κόσμου τούτου.
Άγιος Σωφρόνιος (Σαχάρωφ)

Η εμπαθής έφεση για την εξουσία, για την κυριαρχία επάνω στους αδελφούς, παραμορφώνει στον άνθρωπο την εικόνα του Θεού, τον κάνει προσκυνητή του πειραστή: «Σοι δώσω την εξουσίαν ταύτην άπασαν και την δόξαν αυτών, ότι εμοί παραδέδοται, και ώ εάν θέλω δίδωμι αυτήν· συ ουν εάν προσκυνήσης ενώπιον μου, έσται σου πάσα» (Λουκ. 4,6‐7). Ο Χριστός όμως παρήγγειλε το αντίθετο: «Οίδατε ότι οι άρχοντες των εθνών κατακυριεύουσιν αυτών … ουχ ούτως έσται εν υμίν» (Ματθ. 20,25‐26). Η κατακυρίευση αντικαθιστά τη διακονία, για χάρη της οποίας οι άνθρωποι γίνονται «της μελλούσης αποκαλύπτεσθαι δόξης κοινωνοί» (πρβλ. Α’ Πέτρ. 5,1). «Δεν είναι ένδοξον να ζητά κανείς τη δική του δόξα» (πρβλ. Παροιμ. 25,27).
Οι Απόστολοι, πριν από τον θάνατο του Χριστού και την Ανάσταση Του ως την Ανάληψη και την αποστολή του Αγίου Πνεύματος, δεν ήταν ελεύθεροι από την ιδέα της δόξας σε επίγεια Βασιλεία του Χριστού (βλ. Ματθ. 20,21). Πριν ακριβώς από την Ανάληψη του Χριστού Τον ερώτησαν: «Κύριε, ει εν τω χρόνω τούτω αποκαθιστάνεις την Βασιλείαν του Ισραήλ;» (Πράξ. 1,6). Η Βασιλεία του Χριστού δεν είναι εκ του κόσμου τούτου· καταδιώκεται από το βασίλειο του άρχοντα του κόσμου τούτου. Η πρώτη είναι εξουσία αγάπης, δύναμη ταπεινώσεως, που ελκύουν την ωραιότητα της αγιότητος και της σοφίας. Ο άρχοντας όμως αυτού του κόσμου ενεργεί εκβιαστικά. Αυτός είναι βέβαια και «ο πατήρ του ψεύδους»: «Εκείνος (ο διάβολος) ανθρωποκτόνος ήν απ’ αρχής και εν τη αληθεία ουχ έστηκεν, ότι ουκ έστιν αλήθεια εν αυτώ· όταν λαλή το ψεύδος, εκ των ιδίων λαλεί, ότι ψεύστης εστί και ο πατήρ αυτού» (Ιωάν. 8,44).
Σπάνιοι είναι εκείνοι που αποκτούν εξουσία χωρίς εξαναγκασμό και βία επάνω στους αδυνάτους, και ακόμη χωρίς ανθρωποκτονία με άμεσο ή έμμεσο τρόπο. Οι εκβιασμοί συνοδεύονται με δικαιολογίες κατεξοχήν ψευδείς. Συνέπεια αυτού είναι οι πόλεμοι, η απώλεια αναρίθμητων ψυχών, καταστροφές, λιμοί, ερημώσεις, απόγνωση θυμάτων τρομοκρατίας. Τέτοια είναι η ιστορία της ανθρωπότητος μετά την πτώση. Οι απόγονοι του Κάιν πλήθυναν υπερβολικά επάνω στη γη. Αλλά μεγάλο είναι και το πλήθος των πράων υιών της πρώτης θυσίας, εκείνης του Άβελ (βλ. Γέν. 4,8). Η τραγικότητα της καταστάσεως επιδεινώνεται· εκείνοι που θα φαίνονταν ως ηρωικές ψυχές πολεμιστών εναντίον μιας μορφής ζυγού, σε περίπτωση νίκης ακολουθούν και αυτοί την ίδια οδο της βίας· και δεν υπάρχει διέξοδος από τον εφιάλτη αυτό. Είναι λίγα εκείνα τα μέρη επάνω στη γη, όπου οι ηττημένοι, οι υποδουλωμένοι να μη στενάζουν από το βαρύ φορτίο και οι στεναγμοί τους να μην ανεβαίνουν ως τον ουρανό. «Οι πραείς κληρονομήσουσι την γην» (πρβλ. Ματθ. 5,5). Και ο αγώνας αυτών που πάσχουν για το Όνομα του Χριστού θα γίνει γι’ αυτούς αμάραντη δόξα.[….]
Η Βασιλεία του Χριστού είναι η «ανεστραμμένη πυραμίδα»: Ο μεγαλύτερος υπηρετεί τον μικρότερο· ο ισχυρότερος ταπεινώνεται μπροστά στον αδύνατο. Έτσι είναι όλα στη ζωή του χριστιανού· τέτοια είναι η δομή της ουράνιας Βασιλείας, θεμέλιο της οποίας κείται η Θεία Αγάπη. Αντίθετα προς αυτήν είναι τα βασίλεια των πεπτωκότων ανθρώπων, που στηρίζονται στην υποδούλωση και εκμετάλλευση των αδυνάτων από τους ισχυρότερους. Οι υπερήφανοι νικητές, αυτοί που επικράτησαν με τη βία, περιφρονούν επιπλέον τους ηττημένους και φέρονται απέναντι τους όχι καλύτερα από ό,τι σε ζώα.
Ἁγίου Σωφρονίου (Σαχάρωφ) · «Το μυστήριο της Χριστιανικής ζωής», εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 2011

***

Φώτης Κόντογλου – Ἰβὰν ὁ Τρομερὸς κι᾿ οἱ Μάρτυρες τῆς Ὀρθοδοξίας
(ἀπὸ τὸ Ἀσάλευτο Θεμέλιο, Ἀκρίτας 1996)
http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/fwths_kontogloy/o_iban_o_tromeros.htmΒίος τοῦ Ἁγίου Ἱερομάρτυρος Φιλίππου, Μητροπολίτου Μόσχας

Ὁ Ἅγιος Φίλιππος Μητροπολίτης Μόσχας, κατὰ κόσμο Θεόδωρος, καταγόταν ἀπὸ τὴν οἰκογένεια τῶν εὐγενῶν Κολιτσέφ, καὶ κατεῖχε ἐξέχουσα θέση στὴ Δούμα τῶν Βογυάρων, στὸ δικαστήριο τῶν ἡγεμόνων τῆς Μόσχας. Γεννήθηκε τὸ ἔτος 1507. Ὁ πατέρας του, Στέφανος Ἰβάνοβιτς, ἦταν ἄνθρωπος φωτισμένος καὶ πλήρης στρατιωτικῆς ἰδιοφυΐας, ἑτοίμασε προσεκτικὰ τὸν γιό του γιὰ νὰ λάβει θέση σὲ κάποια κυβερνητικὴ ὑπηρεσία. Ἡ εὐσεβὴς μητέρα του Βαρβάρα, ἡ ὁποία ἐκοιμήθη ὡς μοναχὴ μὲ τὸ ὄνομα Βαρσανουφία, ἐμφύτευσε στὴν ψυχὴ τοῦ γιοῦ της εἰλικρινὴ πίστη καὶ βαθιὰ εὐσέβεια. Ὁ νεαρὸς Θεόδωρος Κολιτσὲφ ἐφήρμοζε μὲ ἐπιμέλεια τὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ τὶς ἐπιταγὲς τῶν Ἁγίων Πατέρων.

Ὁ Μέγας Πρίγκηψ τῆς Μόσχας, Βασίλειος ὁ Τρίτος, πατέρας τοῦ Ἰβὰν τοῦ Τρομεροῦ, τὸν προώθησε στὸ δικαστικὸ σῶμα, ἀλλὰ τὸν νεαρὸ Θεόδωρο δὲν τὸν προσέλκυε αὐτὴ ἡ προοπτική. Ἔχοντας ἐπίγνωση τῆς ματαιοδοξίας καὶ τῶν ἁμαρτιῶν του, ὁ Θεόδωρος ἑλκύονταν ἀπὸ τὴν ἀνάγνωση βιβλίων καὶ ἀπὸ τὰ προσκυνήματα στὶς ἐκκλησίες. Ἡ ζωὴ στὴ Μόσχα ἀπωθοῦσε τὸν νεαρὸ ἀσκητή. Τὴν Κυριακή, 5 Ἰουνίου 1537, κατὰ τὴ Θεία Λειτουργία, ὁ Θεόδωρος αἰσθάνθηκε στὴν ψυχή του ἔντονα τὰ λόγια τοῦ Σωτῆρος: «Κανένας ἄνθρωπος δὲν μπορεῖ νὰ ὑπηρετήσει δύο κυρίους» (Ματθ. στ´ 24), τὰ ὁποῖα καθόρισαν τελικῶς τὴ ζωή του. Διακαῶς προσεύχεται στοὺς θαυματουργοὺς ἁγίους της Μόσχας καὶ χωρὶς νὰ χαιρετήσει τοὺς συγγενεῖς του, ἔφυγε κρυφὰ ἀπὸ τὴ Μόσχα καὶ γιὰ λίγο καιρὸ κρύφτηκε, μακριὰ ἀπὸ τὸν κόσμο, στὸ χωριὸ Χίζνα, κοντὰ στὴν Λίμνη Ὀνέγκα, κερδίζοντας τὰ πρὸς τὸ ζεῖν ὡς βοσκός.

Μετὰ ἔφυγε γιὰ τὸ φημισμένο μοναστήρι Σολοβσκὴ στὴν Λευκὴ Θάλασσα. Ἐκεῖ μετὰ ἀπὸ ἐνάμιση χρόνο δοκιμῶν, ὁ ἡγούμενος Ἀλέξιος τὸν ἔκειρε μοναχό, δίνοντάς του τὸ ὄνομα Φίλιππος. Ἔκανε ὑπακοὴ στὸν Γέροντα Ἰωνᾶ Σαμινᾶ, συνασκητὴ τοῦ Ἁγίου Ἀλεξάνδρου τοῦ Σβίρ (30 Αὐγούστου). Ὑπὸ τὴν καθοδήγηση τῶν ἐμπείρων γερόντων, ὁ Φίλιππος συνδύασε τὴν ἀδιάλειπτη προσευχή, ἐργαζόμενος μὲ βαρὺ σφυρί. Τὸ 1546 στὸ Νόβγκοροντ, ὁ ἀρχιεπίσκοπος Θεοδόσιος ἔκανε τὸν Φίλιππο ἡγούμενο τῆς μονῆς Σολοφσκή. Τὸ μοναστήρι γνώρισε πνευματικὴ ἀναγέννηση. Ὁ Ἅγιος Φίλιππος ἔχτισε δύο ναούς: μιὰ ἐκκλησία τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, τὸ ἔτος 1557 καὶ μία ἐκκλησία τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου. Ὁ ἡγούμενος ἐργάστηκε καὶ ὁ ἴδιος ὡς ἁπλὸς ἐργάτης, βοηθώντας τους νὰ βελτιώσουν τὰ τείχη τῆς ἐκκλησίας τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος. Ἡ πνευματικὴ ζωὴ σὲ αὐτὰ τὰ χρόνια ἄνθισε στὸ μοναστήρι, ἀγωνιζόμενος μὲ τοὺς ἐν Χριστῷ ἀδέλφούς του καὶ ὑποτακτικούς του –Ἁγίους Ἰωάννη καὶ Λογγίνο τῆς Γιαρένγκα (3 Ἰουλίου)καὶ Βασσιανὸ καὶ Ἰωνᾶ τοῦ Περτομίνσκ (12 Ἰουλίου) Ὁ Ἅγιος Φίλιππος συχνὰ ἀποσύρονταν σὲ ἕνα ἐρημικὸ σημεῖο στὴν ἄγρια φύση γιὰ προσευχή, σὲ ἕνα μέρος ποὺ ἔμεινε γνωστὸ ἀργότερα ὡς τὴν ἔρημο Φιλίππωφ.

Ἀλλὰ ὁ Κύριος προετοίμαζε τὸν ἅγιο γιὰ κάτι ἄλλο. Στὴ Μόσχα, ὁ τσάρος Ἰβὰν Δ´ (ὁ Τρομερὸς) θυμήθηκε τὸν ἐρημίτη τοῦ Σολοφσκὶ τὸν ὁποῖο γνώριζε ἀπὸ τὴν παιδική του ἡλικία. Ὁ Τσάρος ἐλπίζει νὰ βρεῖ στὸν Ἁγίο Φίλιππο ἕνα πνευματικὸ σύμβουλο. Ἡ ἐπιλογὴ τοῦ Ἁγίου Φιλίππου ὡς ἀρχιποίμενος τῆς Ῥωσικῆς Ἐκκλησίας τοῦ φαινόταν ὡς ἡ καλύτερη δυνατή. Γιὰ μεγάλο χρονικὸ διάστημα ὁ ἅγιος ἀρνήθηκε νὰ ἀναλάβει τὸ μεγάλο αὐτὸ βάρος, ἀφοῦ δὲν εἶχε νόημα καμία πνευματικὴ συγγένεια μὲ τὸν Ἰβάν. Προσπάθησε νὰ πείσει τὸν Τσάρο γιὰ τὴν κατάργηση τῆς Ὀπριτσνίκι [μυστικῆς ἀστυνομίας], ὅμως ὁ Ἰβὰν ὁ Τρομερὸς ἐπιχείρησε νὰ ὑποστηρίξει τὴν πολιτικὴ ἀναγκαιότητά της. Τέλος, ὁ φοβερὸς Τσάρος καὶ τὸ ἱερὸ Μητροπολιτικὸ Συμβούλιο ἦρθαν σὲ συμφωνία: ὁ Φίλιππος νὰ μὴν παρεμβαίνει στὶς ὑποθέσεις τῆς Ὀπριτσνίκι καὶ τὴν λειτουργία τῆς κυβέρνησης.

Στὶς 25 Ἰουλίου, 1566 ἔγινε ἡ ἐνθρόνιση τοῦ ἱεράρχη στὴ Μόσχα. Ὁ Ἰβὰν ὁ Τρομερὸς ἐπιθυμοῦσε τὴν Ὀπριτσνίκι νὰ παρουσιάζεται σὰν μιὰ μορφὴ μοναστικῆς ἀδελφότητας, καὶ νὰ ὑπηρετοῦν τὸν Θεὸ μὲ ὅπλα καὶ στρατιωτικὰ ἔργα. Οἱ Ὀπριτσνίκι ἔπρεπε νὰ ντύνονται μὲ μοναχικὸ ἔνδυμα καὶ νὰ παρακολουθοῦν τὶς μακριὲς καὶ κουραστικὲς ἀκολουθίες στὴν ἐκκλησία, ποὺ διαρκοῦσαν ἀπὸ τὶς 4 ἕως στὶς 10 ἡ ὥρα τὸ πρωί. Ὁ Ἅγιος Φίλιππος, θεώρησε ὅτι εἶναι ἀδύνατο νὰ ἀναμειγνύεται τὸ γήινο μὲ τὸ οὐράνιο καὶ ὁ Σταυρὸς νὰ ἐξυπηρετεῖ τὸ ξίφος. Ὁ Ἅγιος Φίλιππος εἶδε πόσο ἀμετανόητοι ἦσαν καὶ τὴ κακία καὶ τὸν φθόνο ποὺ κρύβονταν κάτω ἀπὸ τὶς μαῦρες κεφαλὲς τῶν Ὀπριτσνίκι, διότι προέβαιναν διαρκῶς σὲ δολοφονίες καὶ μαζικὲς αἱματοχυσίες. Ὁ Ἰβὰν ὁ Τρομερὸς ἤθελε νὰ ἐξιλεώσει τὴν μαύρη ἀδελφότητά του, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.

Ὁ Ἅγιος Φίλιππος ἀποφάσισε νὰ ἐναντιωθεῖ στὸν Ἰβὰν ἐξαιτίας ἑνὸς νέου κύματος ἐκτελέσεων κατὰ τὰ ἔτη 1567-1568. Ὁ Τσάρος ἄρχισε νὰ δείχνει ὅλο καὶ μεγαλύτερη σκληρότητα σὲ ὅσους ἦσαν ἀντίθετοι στὴν πολιτική του. Οἱ ἐκτελέσεις ἀκολουθοῦσαν ἡ μία μετὰ τὴν ἄλλη. Ἡ ὁριστικὴ ρήξη τῶν δύο ἀνδρῶν ἐπῆλθε τὴν ἄνοιξη τοῦ 1568, ὅταν ὁ Τσάρος μὲ τοὺς Ὀπριτσνίκι εἰσῆλθαν στὸν καθεδρικὸ ναὸ τῆς Κοιμήσεως μὲ μοναχικὰ ἔνδυματα, ὅπως ἦσαν τὰ ἔθιμά τους καὶ ὁ Ἅγιος Φίλιππος ἀρνήθηκε νὰ εὐλογήσει τὸν τσάρο καὶ ἄρχισε νὰ καταγγέλει ἀνοιχτὰ τὶς ἄνομες πράξεις ποὺ διαπράτταν οἱ Ὀπριτσνίκι.

Ἡ τύχη τοῦ Ὁμολογητοῦ Ἁγίου Φιλίππου ἦταν σφραγισμένη. Ὁ Ἰβὰν ἤθελε νὰ κρατήσει τὰ προσχήματα καὶ συνέστησε μητροπολιτικὸ δικαστήριο γιὰ νὰ ἀποδώσει διάφορες κατηγορίες στὸ Μητροπολίτη Φίλιππο. Θὰ κατηγορηθεῖ ἀκόμη καὶ γιὰ μαγεία μὲ πρωτοστάτη τῶν ἡγούμενο τοῦ Σολοφκὶ καὶ κἄποιους μοναχούς. Ἀκόμη, μετὰ ἀπὸ τὴν ποινὴ φυλάκισης ποὺ τοῦ εἶχε ἐπιβληθεῖ, ὑπεχρέωσαν τὸν Ἅγιο Φίλιππο νὰ λειτουργήσει στὸν καθεδρικὸ ναὸ τῆς Κοιμήσεως. Αὐτὸ ἔγινε στὶς 8 Νοεμβρίου 1568. Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργίας μπῆκαν μέσα στὸ ναὸ οἱ Ὀπριτσνίκι. Τὸν ξέντυσαν ἀπὸ τὰ ἄμφια καὶ τὸν ἔντυσαν μὲ κουρέλια, τὸν ἔσυραν ἔξω ἀπὸ τὸν Ναὸ καὶ τὸν ὁδήγησαν μακριά, στὸ μοναστήρι τῶν Θεοφανείων.

Τὸν φυλάκισαν στὸ κελάρι τοῦ μοναστηριοῦ. Τοποθέτησαν τὰ πόδια του καὶ στὰ χέρια του ἁλυσίδες καὶ μιὰ βαριὰ ἁλυσίδα γύρω ἀπὸ τὸ λαιμό του καὶ τὸν ἄφησαν νηστικό. Ἔβαλαν δίπλα του καὶ μιὰ νηστικὴ ἀρκούδα. Μετὰ ἀπὸ λίγες μέρες τὸν βρῆκαν προσευχόμενο ἐνῶ ἡ ἀρκούδα καθόνταν δίπλα του ἥσυχη. Ἀντὶ ὁ τσάρος νὰ μαλακώσει, θύμωσε πιὸ πολὺ καὶ διέταξε νὰ σκοτώσουν ὅλους τοὺς συγγενεῖς του, τὸ γένος Κολιτσὲφ μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸν ἀγαπημένο του ἀνηψιό, τοῦ ὁποίου τὸ κομμένο κεφάλι ἔφεραν στὸν Ἅγιο Φίλιππο. Τέλος, τὸν ὁδήγησαν μακριὰ στὸ μοναστήρι Τβὲρ Ὀτρόχ.

Στὶς 23 Δεκεμβρίου 1569, ὁ ἅγιος θανατώθηκε ἀπὸ τὸν Μαλιούτα Σκουράτωφ, τὸν πιὸ θηριώδη ἀπὸ τοὺς φρουροὺς τοῦ τσάρου. Τὸ 1591, ὅταν τσάρος ἦταν ὁ Θεώδωρος Ἰβάνοβιτς, τὰ λείψανα τοῦ Ἱερομάρτυρος Φιλίππου μεταφέρθηκαν στὸ Σολοφκί. Τὰ μηναῖα τοῦ 1636 γράφουν γιὰ τὸ πόσο πολὺ ἐτιμᾶτο ὁ Ἅγιος.

Τὸ 1646 ὁ τσάρος Ἀλέξιος Μιχαήλοβιτς ἀπόφασισε τὴ μετακομιδὴ τοῦ ἀφθάρτου λειψάνου στὸν καθεδρικὸ ναὸ τῆς κοιμήσεως στὴ Μόσχα ὅπου μὲ ἀπόφασή του ἔβαλαν στὸ χέρι τοῦ Ἁγίου ἕνα γράμμα μὲ τὸ ὁποῖο ζητοῦσαν νὰ συγχωρήσει τὸν Ἰβὰν γιὰ ὅσα τοῦ ἔκανε. Ἀρχικά, ἡ μνήμη τοῦ Ἁγίου Φιλίππου ἑορτάστηκε ἀπὸ τὴ Ρωσικὴ Ἐκκλησία στὶς 23 Δεκεμβρίου. Τὸ 1660 ἡ ἑορτὴ μετεφέρθη στὶς 9 Ἰανουαρίου, ἐνῶ ἡ ἀνακομιδὴ τοῦ λειψάνου στὴ Μόσχα ἑορτάζεται στὶς 31 Ἰουλίου.
http://users.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/agiologion/agios_ieromartys_filippos_mosxas.htm

***

Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Αν κάποιος αντιμάχεται το πολίτευμα των Αγίων, τούτο σημαίνει ότι είναι ανίερος. Τότε για ποιό λόγο να τον ακούσουμε;

Οι άνθρωποι που δεν μπορούν να βάλουν τάξη στην καρδιά τους, ακόμη λιγότερο μπορούν να βάλουν τάξη στο κράτος.

Υπάρχει κάποιος άνθρωπος με ψυχή γεμάτη από την πίστη στο Θεό και από την πίστη στην τελική επικράτηση της δύναμης του καλού; Αν υπάρχει ένας, τότε η εποχή μας έχει τον Μεσσία της, εάν υπάρχουν πολλοί, η εποχή μας έχει αποστόλους, ήρωες και σοφούς ανθρώπους.

Ποιός είναι μεσσίας; μεσσίας είναι ο άνθρωπος που βλέπει πως ο Θεός υπάρχει στη ζωή του, σ’ όλα γύρω του και πιστεύει στην τελική επικράτηση της δύναμης του καλού στον κόσμο.
Ποιός είναι ο προφήτης; προφήτης είναι ο άνθρωπος που είναι γεμάτος θάρρος, λόγω της ύπαρξης του Θεού στη ζωή του, και είναι γεμάτος δύναμη λόγω της πίστης του για την τελική νίκη της δύναμης του καλού.
Ποιός είναι ήρωας; ήρωας είναι ο άνθρωπος που είναι βαθιά πεπεισμένος πως το καλό στο τέλος της ιστορίας του κόσμου θα νικήσει το κακό. Είναι αυτός, που άφοβα σ’ όλη τη ζωή του, προστατεύει και υπηρετεί το καλό.
Ποιός είναι σοφός; σοφός είναι αυτός, οι σκέψεις του οποίου φτάνουν στον Θεό και η καρδιά του φλέγεται από την πίστη για την τελική νίκη της δύναμης του καλού…

Όλοι οι άνθρωποι που πίστεψαν στην τελική νίκη του καλού είναι σαν ζωντανοί βράχοι, με τούς οποίους χτίστηκε το οικοδόμημα της εκκλησίας.

Πόσο ευγενικός και πόσο ταπεινός είναι ο Κύριος!
«Ο δε Ιησούς προσκαλεσάμενος αυτούς λέγει αυτοίς• οίδατε ότι οι δοκούντες άρχειν των εθνών κατακυριεύουσιν αυτών και οι μεγάλοι αυτών κατεξουσιάζουσιν αυτών• ουχ ούτω δε έστω υμίν, αλλ᾽ ός εάν θέλη γενέσθαι μέγας εν υμίν, έσται υμών διάκονος, και ος εάν θέλη υμών γενέσθαι πρώτος, έσται πάντων δούλος». (Μαρκ. ι´ 42-44).
Εδώ έχουµε µια καινούργια κοινωνική συνταγή, άγνωστη κι ανήκουστη στον προ Χριστού ειδωλολατρικό κόσµο. Στους ειδωλολάτρες οι άρχοντες έδειχναν την κυριαρχία τους µε την δύναµη, µε την βία. Οι κυβερνώντες κυβερνούσαν µε την αυθεντία της εξουσίας και της δύναµης, της κληρονοµιάς ή του πλούτου. Κυβερνούσαν κι εξουσίαζαν. Οι άλλοι υποτάσσονταν από φόβο και τους υπηρετούσαν µε τρόµο…
Ο Κύριος Ιησούς απορρίπτει την µέθοδο αυτή και θεσµοθετεί την διακονία ως µέτρο υπεροχής σ᾽ εκείνους που τον πιστεύουν. Πρώτος δεν είναι εκείνος που τα µάτια των ανθρώπων τον βλέπουν ανεβασµένο ψηλά, αλλ᾽ αυτός που οι καρδιές των ανθρώπων νιώθουν ότι είναι καλός… Εκείνος που στέκεται πάνω από τους ανθρώπους µε την βία, είναι σαν να στέκεται πάνω σε ηφαίστειο φθόνου και µίσους, ωσότου το ηφαίστειο εκραγεί και χαθεί µες στην λάβα.
«Ουχ ούτω δε έσται εν υµίν», είναι η εντολή του Κυρίου. Τέτοια κοινωνική πρακτική προέρχεται από τον πονηρό, όχι από τον αγαθό. Έτσι ζουν τα τέκνα του σκότους, όχι τα τέκνα του φωτός. Κι εσείς είστε τέκνα του φωτός. Ανάµεσά σας αφήστε να βασιλεύει η υπεροχή της αγάπης, η ανωτερότητα της αγάπης ας κυριαρχήσει της εξουσίας. Εκείνος από σας που προσφέρει την µεγαλύτερη υπηρεσία στους αδελφούς του από αγάπη, θα είναι πρώτος στα µάτια του Θεού. Η υπεροχή του θ᾽ αντέξει τόσο στην πρόσκαιρη ζωή όσο και στην µέλλουσα. Ο θάνατος δεν έχει εξουσία στην αγάπη, ούτε σ᾽ό,τι έχει δηµιουργήσει η αγάπη. Εκείνος που αποκτά υπεροχή σ᾽ αυτόν τον κόσµο λόγω της αγάπης του, θα την κρατήσει και στην µέλλουσα ζωή. Δεν θα του αφαιρεθεί, αλλά αυξάνεται και βεβαιώνεται αιώνια…

Αλήθεια, πόσοι απ᾽ αυτούς που νοµίζουν ότι είναι πρώτοι, θα βρίσκονταν στην τελευταία θέση! Πόσοι απ᾽ αυτούς που θα πίστευαν πως ήταν τελευταίοι, θα βρίσκονταν πρώτοι! Αλήθεια, πόση χαρά θα γέµιζε τις καρδιές των ανθρώπων, πόση ευταξία, ειρήνη κι αρµονία θα βασίλευε! Θα συναγωνίζονταν όλοι ποιος θα υπηρετήσει τον άλλον, όχι ποιος θα τον κυβερνήσει. Όλοι θα βιάζονταν να δώσουν και να βοηθήσουν, παρά να πάρουν και να εµποδίσουν. Κάθε καρδιά θα γέµιζε µε χαρά και φως, όχι με κακία και σκότος. Τότε ο διάβολος θά ᾽παιρνε ένα φανάρι και θα ᾽ψαχνε όλον τον κόσμο για να βρει έναν άπιστο, αλλά δεν θα ᾽βρισκε κανέναν.
Όπου βασιλεύει η αγάπη, ο Θεός είναι φανερός και ορατός απ’ όλους. Αυτό δεν είναι ουτοπία, δεν είναι απραγματοποίητο όνειρο. Η αλήθεια του φανερώνεται στα τελευταία λόγια του Χριστού στο σημερινό ευαγγέλιο: «Ο υιός του ανθρώπου ουκ ήλθε διακονηθήναι, αλλά διακονήσαι, και δούναι την ψυχήν αυτού λύτρον αντί πολλών» (Μάρκ. ι’ 45). Ο Υιός του ανθρώπου δεν ήρθε στη γη για να τον διακονήσουν οι άλλοι, αλλά να τους διακονήσει ο ίδιος. Ήρθε για να δώσει τη ζωή Του ως λύτρο και αντάλλαγμα για τις αμαρτίες πολλών.
Εκείνος που διακονεί από αγάπη κι όχι από αίσθηση καθήκοντος, δε θα υποχωρήσει μπροστά στο θάνατο… Όλοι εκείνοι που απόρριψαν τη διδασκαλία και το παράδειγμα του Χριστού, ακολούθησαν τα βήματα του Ιούδα. Εκείνοι όμως που έκαναν δική τους τη σωτήρια διδασκαλία Του και μιμήθηκαν το ανυπέρβλητο παράδειγμά Του, ακολούθησαν τα βήματα των έντεκα αποστόλων…. Εύχομαι ο Κύριος Ιησούς να γίνει ίλεως σε μας την Έσχατη Μέρα, όταν θα σκοτιστεί ο αισθητός ήλιος και δε θα ξαναφωτίσει πια. Γλυκύτατε και Ζωοποιέ Κύριε, συγχώρεσε τις αμαρτίες μας προτού φτάσει η μέρα εκείνη! Απόρριψε όλα τα έργα μας ως ανάξια κι ακάθαρτα και σώσε μας με το αμέτρητο έλεός Σου, μ’ αυτό που ήρθες στη γη για να σώσεις εμάς τους ανάξιους. Σε Σένα πρέπει η δόξα, μεγάλε και θαυματουργέ Κύριε, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, την ομοούσια και αδιαίρετη Τριάδα, τώρα και πάντα και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. (απόσπασμα απο τον Λόγο εις την Εʼ Κυριακή των Νηστειών του Αγ. Νικόλαου Βελιμίροβιτς)

***

Άγιος Φίλιππος, ο άφοβος πατριάρχης Μόσχας που αντιστάθηκε στον παρανοϊκό ηγεμόνα
https://iconandlight.wordpress.com/2024/01/08/%ce%ac%ce%b3%ce%b9%ce%bf%cf%82-%cf%86%ce%af%ce%bb%ce%b9%cf%80%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%bf-%ce%ac%cf%86%ce%bf%ce%b2%ce%bf%cf%82-%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%ac%cf%81%cf%87%ce%b7%cf%82-%ce%bc%cf%8c/

“Ο Τσάρος”, ταινια
Θέμα της ταινιας είναι η σύγκρουση του Ιβάν του τρομερού με τον Άγιο Φίλιππο μητροπολίτη Μόσχας

Ἀπολυτίκιον τοῦ Ἁγίου μάρτυρος Πολυεύκτου ἐν Μελιτινῇ.
Ἦχος δ´. Ταχὺ προκατάλαβε.

Ὁ Μάρτυς σου, Κύριε, ἐν τῇ ἀθλήσει αὐτοῦ, τὸ στέφος ἐκομίσατο τῆς ἀφθαρσίας, ἐκ σοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν· ἔχων γὰρ τὴν ἰσχύν σου, τοὺς τυράννους καθεῖλεν· ἔθραυσε καὶ δαιμόνων, τὰ ἀνίσχυρα θράση. Αὐτοῦ ταῖς ἱκεσίαις, Χριστὲ ὁ Θεός, σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Ἀπολυτίκιον τοῦ Ἁγίου μάρτυρος Πολυεύκτου ἐν Μελιτινῇ τῆς Ἀρμενίας
— Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης

Μυηθεῖς οὐρανόθεν εὐσεβείας τὴν ἔλλαμψιν, ὤφθης στρατιώτης γενναῖος, τοῦ Σωτῆρος Πολύευκτε· καὶ ξίφει ἐκτμηθεὶς τὴν κεφαλήν, Μαρτύρων ἠριθμήθης τοῖς χοροῖς, μεθ’ ὧν πρέσβευε θεόφρον διὰ παντός, ὑπὲρ τῶν ἐκβοώντων σοι· δόξα τῷ δεδωκότι σοι ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ δωρουμένῳ διὰ σοῦ, πᾶσι τὰ κρείττονα.

Ἀπολυτίκιον τῶν Ἁγίων αὐταδέλφων Πέτρου ἐπισκόπου Σεβαστείας, καὶ Ναυκρατίου τοῦ Ὁσίου, ἀδελφῶν τοῦ Μεγάλου Βασιλείου..
Ἦχος δ΄. Ταχὺ προκατάλαβε.

Πατέρες τρισόλβιοι οἱ τὸν Θεὸν ἐπὶ γῆς, ἀξίως δοξάσαντες ὡς ὄντως φίλοι Αὐτοῦ, καὶ τέκνα τῆς χάριτος, μέμνησθε τῶν τιμώντων, τὴν σεβάσμιον μνήμην, πόθῳ καὶ προσκυνούντων, τὴν σορὸν τῶν λειψάνων, πρεσβεύοντες Χριστῷ τῷ Θεῷ, ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.

Ἀπολυτίκιον τῶν Ἀναιρεθέντων Ἁγίων ΠΑΤΕΡΩΝ Μονῆς Χοζεβᾶ, (Δρ. Χαρ. Μπούσια)
Ἦχος γ΄. Θείας πίστεως.

Ὥσπερ φοίνικες, ἐν τῇ ὀάσει, ὡραΐσατε τὴν ἐν χειμάῤῥῳ, τοῦ Χοῤῥὰθ Ἀββάδες θεῖοι περίοικον, τοῦ Χοζεβᾶ μυρίπνοοι ἴασμοι, οἱ ταῖς αἱμάτων ῥοαῖς ἐξανθήσαντες· ὦ τρισχίλιοι, Πατέρες Ὁσιομάρτυρες, Χριστῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀεὶ πρεσβεύετε.

Ἀπολυτίκιον ὁσίου Εὐστρατίου τοῦ θαυματουργοῦ τῆς Μονῆς τῶν Ἀγαύρων. (᾿Ισιδώρας Μοναχῆς ῾Αγιεροθεϊτίσσης)
Ἦχος α΄. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Τὴν ὁδὸν τὴν εὐθεῖαν, τῆς τιμίας ἀσκήσεως, πόθῳ θεαρέστῳ διέβης, εὐθυπόρως Εὐστράτιε˙ νικήσας τυραννίδα τῶν παθῶν, καὶ φθάσας ἀπαθείας εἰς σκηνάς, ἐγκρατείᾳ καὶ πτωχείᾳ καὶ προσευχῇ, Θεῷ διαλεγόμενος. Χαίροις τῆς Βιθυνίας χαρμονή· χαίροις Ὀλύμπου σέμνωμα· χαίροις χειραγωγὲ τῶν εὐσεβῶν, Πατὴρ τῶν μοναζόντων τε.

Ἕτερον. Ἀπολυτίκιον ὁσίου Εὐστρατίου τοῦ θαυματουργοῦ τῆς Μονῆς τῶν Ἀγαύρων. (᾿Ισιδώρας ῾Αγιεροθεϊτίσσης)
Ἦχος α΄. Τῆς ἐρήμου πολίτης

Ἡ Μονὴ τῶν Αὐγάρων, ἧς κατέστης Ἡγούμενος, Ὄλυμπος ὁμοῦ Βιθυνίας, σὲ τιμῶσιν Εὐστράτιε· Ἁγίου Εὐστρατίου ἐν χαρᾷ, ἡ νῆσος καὶ τὸ σπήλαιον σκιρτᾷ, Ταϋγέτου τὸ χωρίον δὲ τοῦ Λαδᾶ, τῷ σῷ Ναῷ ἀγάλλεται. Χαίροις τῆς ἐγκρατείας ἐραστά· χαίροις κανὼν ἀσκήσεως· χαίροις ὁ προασπίσας τὴν τιμήν, εἰκόνων τῶν ἁγίων τε.

Ἀπολυτίκιον τοῦ ὁσίου Εὐστρατίου τοῦ θαυματουργοῦ τῆς Μονῆς τῶν Ἀγαύρων
Ήχος α΄. Της ερήμου πολίτης.

Εν Ολύμπω Βιθυνίας τη ασκήσει διέλαμψας, και ειρηνικώς θεορρήμον, προς Θεόν εξεδήμησας· τα βέλη τα πεπυρωμένα των Εικονομάχων εναπέσβεσας, και προστάτης ανεδείχθης, της ομωνύμου Νήσου, θαυματουργέ Ευστράτιε. Δόξα τω ενοικίσαντι εν Σοι· δόξα τω Σε δοξάσαντι· δόξα τω ενεργούντι δια Σου πάσιν ιάματα.

Ἀπολυτίκιον τῶν Ὁσίων Πατέρων.
Ἦχος δ΄

Ὁ Θεὸς τῶν Πατέρων ἡμῶν, ὁ ποιῶν ἀεὶ μεθ’ ἡμῶν, κατὰ τὴν Σὴν ἐπιείκειαν, μὴ ἀποστήσῃς τὸ ἔλεός Σου ἀφ’ ἡμῶν, ἀλλὰ ταῖς αὐτῶν ἱκεσίαις, ἐν εἰρήνη κυβέρνησον τὴν ζωὴν ἡμῶν.

Ἀπολυτίκιον τοῦ ἁγίου Φιλίππου, Μητροπολίτου Μόσχας
Ἦχος πλ. δ’

Ὀρθοδοξίας ὁδηγέ, εὐσεβείας Διδάσκαλε καὶ σεμνότητος, τῆς οἰκουμένης ὁ φωστήρ, τῶν ὀρθοδόξων θεόπνευστον ἐγκαλλώπισμα, Φίλιππε σοφέ, ταῖς διδαχαῖς σου πάντας ἐφώτισας, λύρα τοῦ Πνεύματος· Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἤμων.

Ἀπολυτίκιον τῆς ἁγίας νεομάρτυρος Παρθένας τῆς Ἐδεσσαίας (Γερασίμου)
— Ἦχος γ’. Θείας πίστεως

Θεῖον βλάστημα, Ἐδέσσης ὤφθης, καὶ ἰσότιμος, κλεινῶν Μαρτύρων, Ἀθληφόρε Παρθένα φερώνυμε· τοῦ γὰρ πατρὸς τὴν κακίαν ἐλέγξασα, ὑπὲρ Χριστοῦ θεοφρόνως ἐνήθλησας· ὅθεν πρέβευε, δοθῆναι τοῖς σὲ γεραίρουσι, πταισμάτων ἱλασμὸν καὶ μέγα ἔλεος.

Ἀπολυτίκιον τοῦ Ὁσίου Ἰωνᾶ τῆς Μονῆς τῆς Ἁγίας Τριάδος ἐν Κιέβῳ, μαθητοῦ τοῦ Ὁσίου Σεραφείμ τοῦ Σαρώφ.
Ἦχος α΄. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Σεραφείμ τοῦ Ὁσίου μαθητήν ἀκριβέστατον, καί τῆς νοερᾶς ἐργασίας ἀθλητήν καί διδάσκαλον, τιμήσωμεν τὸν θεῖον Ἰωνᾶν, τὸ καύχημα Κιέβου τό κλεινὸν, βοῶντες ἐκ καρδίας χαρμονικῶς, καί γηθοσύνως κρὰζοντες· δόξα τῷ σέ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σέ θαυμαστώσαντι, δόξα τῷ σέ θεόπτην ἀληθῇ, ἐσχάτοις χρόνοις δείξαντι.

Ἀπολυτίκιον τοῦ Ὁσίου Ἰωνᾶ ἐν Κιέβῳ (Δρ Χαραλάμπη Μ. Μπούσια)
Ἦχος πλ. α΄. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Φιλοκάλων Ὁσίων Ῥωσίας σάπφειρον, Μονῆς Τριάδος Ἁγίας ἐν τῷ Κιέβῳ σεπτὸν Ἱδρυτὴν ὡς Σεραφεὶμ Ὁσίου μέλψωμεν τοῦ ἐν τῷ Σάρωφ μαθητὴν ἐκβοῶντες· Ἰωνᾶ, μὴ παύσῃ καθικετεύων Χριστὸν διδόναι θεόθεν ἡμῖν ὑγίειαν καὶ ἔλεος.

Ἀπολυτίκιον τῆς ἑορτῆς
Ἦχος α’

Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις· τοῦ γὰρ Γεννήτορος ἡ φωνὴ προσεμαρτύρει σοι, ἀγαπητόν σε Υἱὸν ὀνομάζουσα, καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς, ἐβεβαίου τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές. Ὁ ἐπιφανεὶς Χριστὲ ὁ Θεός, καὶ τὸν κόσμον φωτίσας δόξα σοι.

iconandlight.wordpress.com